Ziekmelden of niet hangt nauw samen met normen en waarden

5

Iedere organisatie heeft ermee te maken: verzuim. Dat het een kostbaar probleem is, staat vast. Maar hoe krijg je meer inzicht in verzuim zelf en in reden van verzuim? Verzuimexperts Merel van Etten en Martijn ten Bokum van Arbobutler vertellen alles over de psychologie achter verzuim.

Wat doe je precies als verzuimcoördinator?

Merel: ‘Wij noemen het zelf werkvermogenspecialist. Wij leggen niet zozeer de focus op verzuim, maar op werkvermogen. We zijn een sparringpartner voor werkgevers en werknemers als het gaat om inzetbaarheidsvraagstukken.’
Martijn: ‘Stel dat je voor dat een medewerker zich morgen ziek meldt. Een leidinggevende kan dan makkelijk zeggen: neem een paracetamolletje, kruip terug je bed in en ik zie je weer als je je beter voelt. Maar als hij dat voor de vierde keer in korte tijd doet en erover klaagt zich gestrest te voelen en niet lekker in zijn vel te zitten, is het lastiger om als leidinggevende hetzelfde advies te geven. Dat is het moment om contact op te nemen met ons. We bevragen dan in eerste instantie de medewerker over facetten die te maken hebben met de inzetbaarheid: gezondheid, competenties, normen en waarden en werk. Die begrippen vormen de vier verdiepingen van het Huis van Werkvermogen, en kennen een onlosmakelijke samenhang. Wij trekken vervolgens de conclusie op welke verdieping iets niet goed gaat en kunnen vervolgens actie ondernemen.’

Wat maakt verzuim fascinerend?

Martijn: ‘Het ene moment heb je een gesprek met iemand met depressieve klachten die gewoon aan het werk is, en een ander moment spreek je iemand met depressieve klachten die niet aan het werk is. Ze hebben dezelfde klachten en toch werkt de een wel en de ander niet. Wat is de bepalende factor? Waarom meldt de een zich ziek en de ander niet? Blijkbaar speelt er iets anders dan alleen de depressie. De magie zit ‘m voor ons in het achterhalen van de reden voor het wel of niet ziekmelden. Negen van de tien keer heeft dit te maken met iemands normen en waarden. Voelt hij zich betrokken bij het werk, is hij bevlogen? Binnen de verzuimbegeleiding 2.0 wordt het steeds minder belangrijk welke ziekte iemand heeft en kijken we meer naar wat iemand beweegt om wél aan het werk te gaan.
Merel: ‘Of je je ziekmeldt of niet heeft te maken met persoonsgebonden of gedragsmatige factoren. Vanuit mijn achtergrond als arbeids- en organisatiepsycholoog vind ik de keus of iemand zich wel of niet ziek meldt, heel interessant. Als de factoren die leiden tot een keuze in beeld zijn, kunnen we ze dan ook beïnvloeden? Die invloed maakt voor mij het begrip ‘verzuim’ fascinerend. Mensen zijn zich er niet altijd van bewust waar zij de keuze op baseren zich wel of niet ziek te melden. De keuze komt voort vanuit bijvoorbeeld gewenning, cultuur of opvoeding. Juist door erover na te denken en de factoren in beeld te brengen die bijdragen aan de keuze, worden we ons bewust van hoe de keuze tot stand komt. Dat maakt het interessant. Want als iemand zich ervan bewust is, zijn er mogelijkheden tot positieve beïnvloeding.’

Hoe kun je een optimaal werkvermogen organiseren als dit voor iedereen anders is?

Merel: ‘We kijken per situatie: op welke verdieping van het Huis van Werkvermogen bevinden we ons? Een werkvermogenspecialist bepaalt dit samen met de leidinggevende.’
Martijn: ‘Stel ik spreek een basisschooljuf met een hoge werkdruk die vindt dat er teveel van haar gevraagd wordt, terwijl zij veel minder uren werkt dan ik. Daarnaast spreek ik advocaten van de Zuidas die 100 uur per week werken en geen hoge werkdruk ervaren. Hoe kan dat? Werkdruk is een subjectief begrip dat afhangt van de inhoud van het werk en je eigen level van perfectionisme. Daardoor kan de juf meer druk ervaren dan de advocaat.’

Maken jullie vaak gebruik van maatwerk?

Martijn: ‘Sinds een aantal jaren is het eigen regiemodel in zwang. Het bedrijf, en daarmee de leidinggevende, is zelf verantwoordelijk voor de inzetbaarheid van de medewerkers. Een leidinggevende, die is opgeleid als manager of boekhouder of wat dan ook, moet zich ineens bezighouden met het complexe inzetbaarheidsvraagstuk. Om aan te sluiten bij het eigen regiemodel nemen wij plaats naast de leidinggevende om te helpen vorm te geven aan de nieuwe verantwoordelijkheid: de inzetbaarheid van de medewerkers.’
Merel: ‘De werkvermogenspecialist is naast adviseur ook coach van leidinggevenden op dit gebied. Een op een, maar ook tijdens trainingen op het vlak van werkvermogenmanagement.’

Is de masterclass Verzuimmanagement op 22 maart ook zo’n training?

Martijn: ‘Dat klopt. We lichten onder andere uit welke competenties een leidinggevende moet hebben om medewerkers optimaal inzetbaar te houden. De ideale competentiemix is zacht zijn op de persoon, maar hard op de zaak. Je hebt empathie naar de medewerker, een goed contact, maar je moet ook zakelijk zijn. Gelukkig is dit geen kwestie van je hebt het of je hebt het niet, je kunt dit leren.’
Merel: ‘Bovendien heb je na deze dag een tool in handen waar je direct mee aan de slag kunt. Die tool is het Huis van Werkvermogen. Na deze dag weet je wat nodig is in jouw organisatie om dit optimaal te regelen.’

Martijn: ‘In Nederland ligt de focus nog steeds op verzuimreductie. De veranderende wetgeving op het gebied van de arbeidsomstandighedenwet per 1 januari 2017 laat zien dat we ons juist moeten focussen op mensen die aan het werk zijn. De masterclass speelt enorm in op deze veranderende wetgeving.’

Lees ook: Verzuim? Proactiviteit loont! en Verzuim veel kostbaarder dan bedrijven denken

Meer weten over het terugdringen van verzuim? Kom naar de Masterclass Verzuimmanagement op 22 maart

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

5 reacties

  1. P van der Slik op

    Wat een "normerende" beschrijving, de basis school JUF en de advocaat. Het hele artikel verliest hiermee kracht.

  2. Jan Thiermann op

    "De vier verdiepingen van het Huis van Werkvermogen"???? Wie verzint zulke benamingen? Advocaten of andere werkenden die stellen 100 uur per week te werken zijn stakkers, of ze liegen. Ik vermoed het laatste….
    Aardige poging maar het artikel deugt niet en heeft geen enkele waarde. Ik vrees het ergste voor deze masterclass Verzuimmanagement.

  3. Stien Huisman op

    Tip: interessante informatie over de reden van ziekte vind je in de boeken van onder andere Louise L. Hay (uitgeverij De Zaak in Groningen) en Rüdiger Dahlke (te bestellen bij Bol.com NL-talig). Intussen zijn we gelukkig zo ver dat er gezegd wordt: verzuim is een keuze. Ik ga net als de eerdergenoemde schrijvers een stap verder: ziekte is een keuze (onbewust en/of bewust). Wellicht een belangrijk thema voor de komende tien jaar?

  4. Bedoeling van artikel is goed, maar als je zegt verstand van huis van werkvermogen te hebben en deze cruciaal te gebruiken in je aanpak, dan zou je moeten weten dat juist de samenhang tussen al die verdiepingen in het huis, waarvan waarden en normen er een van hen, het verlies aan werkvermogen bepalen. En voor alle helderheid, er worden nog steeds mensen gewoon ziek, en om dat nu een keuze te gaan noemen. Is wel een beetje een achterhaald idee. En om nu de juf en de advocaat te vergelijken op deze manier, Geef dan tenminste aan dat het inkomen van deze 2 functies mijlen ver uit elkaar liggen, en ook dat bepaalt een deel hoe mensen het werk, de stressoren e.d. verwerken en hiermee kunnen mogen. Dus wel iets genuanceerde mag wel.
    Peter Dona
    kerndocent HRM en duurzame inzetbaarheid, Avans Plus

  5. Jan van der Zanden op

    De reacties zijn misschien wel veelzeggender dan het artikel zelf. M.u.v. de terechte constatering dat iemand echt fysiek hevig ziek kan zijn; maar dat is slechts een klein deel van de oorzaak van het landelijke ziekteverzuim. 49% van de WIA/WAJONG gevallen zijn psychisch gerelateerd (UWV, 2013). Reden genoeg om dit onderwerp goed te onderzoeken. En desnoods maar wilde experimenten uit te halen.

    Kennelijk is het (nog steeds) een taboe om te stellen dat ziekteverzuim een keuze is!