Hoogleraar Lex Burdorf: ‘Weet HR hoe een kok fijn werkt?’

0

Wat heeft een paprikaplukker, kok of schoonmaker nodig om gezond te blijven? Volgens hoogleraar Lex Burdorf van Erasmus MC* hebben HR-professionals daar vaak geen goed beeld van. ‘Ze gaan teveel van zichzelf uit.’ Derde interview met een hoogleraar over het thema ‘de zieke werknemer’.

De eerste vraag is altijd: hoe is het met uw verzuim gesteld?

‘Ik ben de afgelopen vijf jaar één keer een paar dagen met griep thuisgebleven. Verder heb ik voldoende regelmogelijkheden om vol gas te geven als ik fit ben en rustiger aan te doen als het wat minder gaat. De statistieken geven aan dat hoogleraren hun werk uitstekend volhouden en behoorlijk oud worden. Dat komt mede doordat we veel bewegingsvrijheid hebben.’

Wat zijn de belangrijkste thema’s als het gaat om verzuim?

‘Uit recente cijfers van ArboNed blijkt dat psychische oorzaken toenemen. Tien jaar geleden vielen medewerkers langdurig uit vanwege problemen met hun bewegingsapparaat. Nu hebben ze last van werkstress, depressie en burn-out. De complexiteit van de achterliggende klachten is zo groot geworden dat we daar moeilijk grip op krijgen.’

‘Een thema dat daarmee samenhangt, is de balans werk/privé. Twintigers en dertigers hebben veel last van het gevoel voortdurend bereikbaar te moeten zijn. Ze kunnen bijna niet stoppen met e-mails checken. Het werk gaat altijd maar door. Dat is niet alleen een probleem van deze leeftijdsgroep of hoogopgeleiden. Ook in de zorg en de bouw zitten medewerkers voortdurend op WhatsApp. Dat gaat ten koste van zinvolle tijd met elkaar of hun gezin.’

Kunt u voorspellen wie het grootste risico loopt op verzuim?

‘Nee, daar moeten we wetenschappelijk meer grip op krijgen. Ook de gemiddelde bedrijfsarts weet dat niet. Vaak spelen wel twee tot vier factoren mee. Waarom krijgt de ene docent wel een burn-out en de andere niet? Dat ligt niet alleen aan persoonlijke kenmerken, maar ook aan de werkomgeving, de manier van leidinggeven en privé-omstandigheden.’

Hoogleraar IJmert Kant heeft daar de Balansmeter voor ontwikkeld.

‘Ik ben sceptisch over modellen die moeten aangeven wie langdurig gaat verzuimen. De Balansmeter probeert omgevingsfactoren beter in kaart te brengen. Uitval op de langere termijn is echter nog niet met zo’n grote zekerheid te voorspellen dat het gerechtvaardigd is om in actie te komen bij individuele werknemers. Daar is meer onderzoek voor nodig.’ (De Balansmeter is wel getoetst en effectief bevonden door RIVM Centrum Gezond Leven, red.)

Hoe denkt u over het beïnvloeden van de leefstijl van werknemers?

‘Het effect van vitaliteitsprogramma’s wordt overschat, op dit punt ben ik het eens met hoogleraar Allard van der Beek. Met een cursus gezonde voeding ben je er niet, je moet ook de omgeving aanpassen en een lange adem hebben. Erasmus MC heeft acht jaar geleden het vervoersbeleid op de schop genomen. Medewerkers krijgen een vergoeding van 200 euro per jaar als ze binnen een afstand van 5 kilometer met de fiets op lopend naar hun werk komen. Dat heeft geholpen, mede vanwege een goede stalling. Bij veel instellingen is de fietsenstalling nog een rommeltje.’

Wat raadt u HR aan op het gebied van het verzuimbeleid?

‘Mij valt op dat mensen die het relatief goed hebben de discussie beheersen. Weet HR hoe een kok, een Poolse paprikaplukker of een bouwvakker fijn werkt? Personeelsadviseurs gaan te veel van zichzelf uit. Ze moeten zich meer verdiepen in de leefsituatie van medewerkers. Wat hebben ze nodig om gezond te blijven?
‘Onderzoek laat zien dat werk niet voor iedereen uitdagend hoeft te zijn. Het is vaak ook al motiverend om vakmanschap te kunnen uitoefenen en trots te kunnen zijn op het werk. Een paar jaar geleden hebben schoonmakers gestaakt omdat ze respect wilden. Als je hen als werkgevende, maar ook als klant waardeert, gaan zij fluitend naar hun werk. In het onderwijs hoor je dit ook. Zodra medewerkers verzuimen, is het station ‘respect’ al gepasseerd.’

Heeft u meer tips voor HR?

‘Veel organisaties houden jaarlijks medewerkerstevredenheidsonderzoeken, maar de uitkomsten verdwijnen in een zwarte doos. Het is effectiever als medewerkers een persoonlijke terugkoppeling krijgen. Hoe staan ze ervoor in vergelijking met het jaar ervoor? Thema’s als werkvermogen, gezondheid en werkplezier zijn dan belangrijk.
‘Verder moet HR meer leiding nemen in het beleid ten aanzien van mensen met een beperking en een afstand tot de arbeidsmarkt. Personeelszaken heeft daar een verantwoordelijkheid in. Al zullen kansarme groepen meer verzuimen en al zijn ze minder productief, we moeten ze een zinvolle plaats in de arbeidsorganisatie geven. Bij deze mensen moet het terugdringen van verzuim ook niet voorop staan.
‘Het is heel moeilijk om kansarme groepen te betrekken bij het arbeidsproces. Maar als HR zich niet om hen bekommert, komt het nooit goed.’

Lex Burdorf* is hoogleraar Maatschappelijke Gezondheidszorg bij Erasmus MC in Rotterdam. Hij heeft onder meer onderzoek gedaan naar rugaandoeningen, fysieke belasting, asbest en gezondheid, ziekteverzuim en duurzame inzetbaarheid.

Ook lezen:

Hoogleraar Allard van der Beek: ‘Hoe eerder terug op het werk, hoe beter’

Hoogleraar IJmert Kant: ‘Verzuim is te voorspellen en te voorkomen’

Lees meer over:

Over Auteur

Jolan Douwes

Jolan Douwes is auteur van XpertHR. Behalve journalist is zij ook loopbaanadviseur. Zo pikt ze de laatste ontwikkelingen op het gebied van werk snel op. Voor XpertHR Actueel schrijft ze onder andere interviews en praktijkverhalen.

Reageer