‘Werknemers moeten zich wapenen tegen manipulatie’

2

Manipulatie op de werkvloer is van alle tijden en plaatsen, maar momenteel neemt het wel flink toe.

Werknemers kunnen zich daar tegen wapenen, zegt Paul Vessies, die er een boek over schreef.

Bij manipulatie gaat het er om dat je mensen iets laat doen wat jij graag wilt. In de kern is dat hetzelfde als overtuigen, maar toch heeft het een negatievere bijsmaak, zegt Vessies. ‘Bij manipulatie duw je iemand doelbewust een richting op die voor jou positief is en voor hem wellicht negatief zal uitwerken.’

Meer doen met minder mensen

Door de crisis neemt de manipulatie toe, signaleert Vessies. ‘De baanzekerheid staat door de crisis op de tocht. Hierdoor zeggen werknemers minder snel ’nee’ als het om extra werk gaat uit angst om bijvoorbeeld hun baan te verliezen. Het huidige economische klimaat en de problemen op de arbeidsmarkt leiden ertoe dat medewerkers massaal door leidinggevenden worden gemanipuleerd om extra werkzaamheden te verrichten. Hierdoor neemt de kans op burn-outs toe en raakt de werk-privéverhouding van veel werknemers uit balans.’

Technieken

Een van de technieken die vaak worden gebruikt is ‘sociaal bewijs’. De manipulator gebruikt dan voorbeelden van collega’s die een dergelijke taak ook eens hebben gedaan en toen zijn gepromoveerd, of die een positief oordeel hebben over het voorstel dat wordt gedaan. ‘Een andere techniek is die van ‘schaarsheid creëren. Het benadrukken van schaarsheid (‘Er kan maar één collega deelnemen’ of ‘Dit kan maar één maal per jaar’) is een krachtige techniek omdat de mens geen zaken wil verliezen die hij had kúnnen bezitten. In mijn boek onderscheid ik zes technieken die vaak worden gebruikt om te manipuleren.’

Gevolgen van manipulatie

Manipulatie komt overal voor, en niet alle uitkomsten zijn even erg. ‘Maar wanneer steeds dezelfde mensen de klos zijn als er een weekend overgewerkt moet worden, en er staat verder geen compensatie tegenover, dan is dat wel vervelend. Soms voelen mensen zich na een tijdje gebruikt en ondergewaardeerd. Uiteindelijk zie je dat mensen zich na herhaaldelijke manipulatie vaker een dag ziekmelden, als ze het idee krijgen dat er toch niet naar hen geluisterd wordt.’

Analogieën en metaforen gebruiken

Soms kan het nodig zijn om weerwoord te bieden aan collega’s op de werkvloer. Wanneer ze al te vaste overtuigingen hebben, is een zetje in de rug soms handig. Een van de meest krachtige manieren om dat te doen is gebruik maken van analogieën en metaforen. ‘Ze kunnen niet alleen een middel zijn om een onderwerp beter te begrijpen of te onthouden, maar ze kunnen ook een krachtige manier zijn om een onderwerp of overtuiging in een andere context te plaatsen om er vervolgens invloed op uit te oefenen.’
Op de boodschap “Ik ga je deze taak niet geven omdat je nog onvoldoende ervaring hebt”, kun je bijvoorbeeld antwoorden met: “Die overtuiging is net zoiets als aan voetbalteam het veld insturen met alleen maar 30-plussers, terwijl de jonge talentvolle spelers enkel op basis van leeftijd buiten de boot vallen.” Een ander voorbeeld: op de opmerking van de baas dat er niets hoeft te veranderen omdat alles goed gaat, kun je antwoorden met: “Dat is net zoiets als het stoppen met slikken van vitamines omdat je momenteel toch al gezond bent.”

Antipulatie

Werknemers beschikken over onvoldoende instrumenten om een weerwoord te bieden tegen hun leidinggevende. Dit terwijl de technieken voor ‘antipulatie’ eenvoudig zijn aan te leren. Voor werkgevers is het in eerste instantie even schrikken als ze een onderbouwd weerwoord krijgen van een werknemer. ‘Maar als er een harmonische dialoog op volgt, ontstaat er een win-win-situatie voor beide partijen. Dit komt zowel de bedrijfsvoering als de werksfeer ten goede.’

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

2 reacties

  1. Mee eens. Heel veel managers gebruiken semantische verdubbeling (dubbel taalgebruik) als managementinstrument.

    Zij beloven hun medewerkers heel wat (Lenteperspectief) maar uiteindelijk krijgen die medewerkers niets (Titanic-effect).

    Werknemers zouden daar niet in moeten trappen.