Hoogleraar: ‘Laat werknemers herstellen van werk’

5

Tijdig en voldoende herstel van werk en werkstress zijn op langere termijn van groot belang voor de gezondheid, prestaties en inzetbaarheid van werkenden.

Dat zei Sabine Geurts tijdens haar oratie tot hoogleraar Arbeid, stress en herstel. Ze werkt sinds vorig jaar als hoogleraar bij de leerstoelgroep Arbeids- en organisatiepsychologie van de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Blootgesteld worden aan hoge en uitdagende werkeisen  is helemaal niet erg, zegt Geurts, ze zorgen er namelijk voor dat we een taak goed kunnen uitvoeren. Maar het wordt wel een probleem als we niet snel genoeg na het werk herstellen: ‘Een bevriend medisch specialist zei eens tegen me dat hij en zijn vrouw na een stressvolle dag geregeld zitten te stuiteren op de bank. Dat is niet de bedoeling. Een beetje prikkeling is niet erg, maar als je nog de hele tijd nerveus bent, is dat niet goed.’

Slecht slapen en dus presteren

Maar waarom eigenlijk niet? Wie heeft er last van een werknemer die ’s avonds wat geprikkeld is? Geurts: ‘Het zorgt bijvoorbeeld voor slecht slapen. En mensen die slecht slapen beginnen de volgende werkdag met een achterstand. Dan moet iemand een extra inspanning leveren om dezelfde prestatie te leveren. Dat kan best enige tijd goed gaan, maar niet tot in het oneindige. De reserves zijn een keer op. Uiteindelijk betaal je daar de prijs voor.’

Piekeren

Lang bezig zijn met het werk en piekerend nadenken, is ook gevaarlijk: ‘Mensen die dat doen, houden de stressrespons in stand. Als je ’s avonds niet ontspant, maar je al zorgen maakt over de dag erna, gaat de prikkeling meteen weer omhoog. Dat gaat ten koste van het herstel. Het is belangrijk om los te komen van je werk. Daarvoor is het belangrijk om leuke dingen te doen die jouw aandacht afleiden van de piekergedachten. Eenvoudig op de bank zitten en alle ruimte geven aan hoe moeilijk het is, helpt echt niet.’
Sporten is zo’n bezigheid: ‘Het maakt ‘positieve hormonen’ vrij, en zorgt er tegelijk voor dat je niet met je werk bezig bent. Bovendien creëer je positieve gevoelens over jezelf, bijvoorbeeld omdat je goed je best hebt gedaan.’

Laptops, smartphones, tablets

Steeds meer medewerkers krijgen van hun baas technische hulpmiddelen aangereikt om altijd bereikbaar te zijn. Hoe positief is dat? ‘Het is natuurlijk erg fijn dat contact zo laagdrempelig wordt, maar veel mensen hebben echt de behoefte om af en toe even af te sluiten. Ik kan soms ook niet de verleiding weerstaan om ’s avonds nog even m’n e-mail te bekijken, maar belangrijk is het wel. Het heeft direct invloed op je slaap en dus je herstelproces.’

Functie-inrichting

P&O’ers hebben met name invloed op het herstelproces bij de inrichting van functies, zegt Geurts: ‘Alles begint bij de inhoud van de functie. Bij een goede balans wordt iemand flink uitgedaagd, maar niet structureel overvraagd. Zo is het van belang om regelmogelijkheden te hebben: om de inspanning  soms wat aan te passen aan de actuele toestand van vermoeidheid. Daarnaast zijn contactmogelijkheden van belang, momenten waarop je even koffie kunt drinken en een ander perspectief kunt horen. Het werk moet bovendien niet te eenzijdig zijn, er moet een beroep gedaan worden op meerdere vaardigheden. En ten slotte is het belangrijk om voldoende feedback te krijgen op het presteren.’

Overwerk

Ook over overwerk is Geurts duidelijk: ‘Een keertje is helemaal niet erg, maar wanneer het structureel gebeurt, verleng je de werkinspanning en verkort je de hersteltijd. Uit onderzoek weten we dat het vooral slecht is wanneer het teveel gebeurt, bij iemand die zijn werk niet leuk vindt, hij/zij er niet voor beloond wordt en geen vrije keuze heeft in het doen van dat overwerk.’

Tips voor P&O

  1. Kijk goed naar de inrichting van functies.
  2. Zorg voor goede werk- en rusttijden, en zie toe op de naleving daarvan.
  3. Zorg voor flexibiliteit. Laat mensen een uurtje eerder weggaan om de volgende dag een uurtje langer door te werken. Geef de ruimte om het werken aan te passen aan de vermoeidheidstoestand en aan bijvoorbeeld dringende priveomstandigheden.
  4. Zorg dat mensen voldoende kunnen bewegen. De mens is niet gemaakt om acht uur achter een bureau te zitten.

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.
 

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

5 reacties

  1. Hans van Dongen op

    Nog een stap verder en de titel luidt: “Laat werknemers herstellen tijdens/op het werk”, omdat het uitgebreide wensenpakket in het prive-leven van de mensen niet alleen veel tijd maar ook veel geld kost en daar word je toch wel stressig en overspannen van.

  2. Mag ik hierbij dan ook een klein beetje aandacht vragen voor het totaal tegenovergestelde? – De niet onderkende hoogbegaafde medewerker die zich de hele dat zit dood te vervelen op het werk omdat hij/zijn vreselijk “ondervraagd” wordt? Dat leidt tot minstens evenveel stress – weet ik uit eigen ervaring.

  3. Een van de redenen dat we het zo goed weten en het toch niet doen is de calvinistische gedachte dat een prestatie pas waardevol is als je eronder geleden hebt. In het zweet des aanschijns zult gij uw brood verdienen ! Laat nooit merken dat je energie en plezier van je werk hebt want je krijgt er meteen een paar taken bij totdat je net zo baalt als de rest.

  4. Even terug naar de basis: je wordt betaald voor het werk wat je in je in je arbeidscontract hebt afgesproken. En dat werk moet je goed doen, als echter blijkt dat je 2x de duur van de a.o. moet werken en er geestelijk uitgeput van raakt, dan klopt er iets niet. Dat kan bij de wn liggen, maar ook bij wg. Ik ben niet voor pamperen van wn, maar ook niet uitbuiting!

  5. Moet helaas mij bij de voorganger aan sluiten.
    Wat staat er in het arbeidsmarkt kontrakt?
    Prima als ze willen ontspannen en rustiger aandoen komen ze dan ook bij de baas en zeggen
    Je kunt deze maand zoveel van m,n salaris eraf
    Halen of moet de werkgever dat allemaal maar
    Betalen. En wat denk je zelf van de kleine ondernemer nog meer dan 60/70 uur werken.