‘Bedrijven hebben baat bij zelfroosteren’

0

Nederlandse bedrijven kunnen baat hebben bij zelfroosteren. De tevredenheid van werknemers kan omhoog en het ziekteverzuim omlaag.

Dat zegt procesanalist Fred Peters in een white paper dat hij namens Paralax schreef in samenwerking met TNO en Modernworkx.

Zelfroosteren is zorgen voor meer invloed van medewerkers op hun eigen rooster, zegt Fred Peters. ‘Doel is een betere aansluiting van werk op het privéleven. Veel medewerkers hebben zich in bedrijven maar te schikken naar het rooster. De organisatie heeft overleg met de OR en houdt zich aan alle wettelijke regels, de medewerker mag ‘ja’ en ‘ja’ zeggen. Daardoor zijn mensen vaak ontevreden, en melden ze zich ook regelmatig ziek.’

Met zelfroosteren wordt beter tegemoet gekomen aan alle belangen: ‘Ik ken een bedrijf waar het verzuim van 12 procent daalde tot 2 procent, toen men begon met zelfroosteren. Mensen hebben meer plezier in hun werk. Het belang van het bedrijf met zelfroosteren is kostenefficiency en het garanderen van een serviceniveau naar de klanten. En het belang van die klanten is dat ze op het juiste moment te maken krijgen met een werknemer die gemotiveerd is om daar op dat moment te zijn.’

Vormen van zelfroosteren

In oplopende mate van zeggenschap voor werknemers, zijn er de volgende vormen van zelfroosteren of individueel roosteren die binnen een organisatie kunnen worden toegepast:

  1. Ruilen: Deze vorm van individueel roosteren bestaat al sinds jaar en dag en is goed toe te passen bij standaardroosters. Zodra het (collectieve) rooster bekend is, kan het ruilen beginnen.
  2. Repeterend roosteren: Dit zijn individuele of groepsgewijze roosters voor onbepaalde tijd,  gebaseerd op een vaste cyclus – bijvoorbeeld zes weken.
  3. Voorkeursrooster: Bij voorkeursroosters houdt de planner zoveel mogelijk rekening met de wensen van de werknemers. Dat kan bijvoorbeeld door bepaalde werknemers in een groep te plaatsen die alleen vroege diensten of juist voornamelijk late diensten draait.
  4.  Intekenrooster/shiftpicking: Hierbij wordt door de werkgever een rooster opgeleverd met daarin diensten die nog niet op naam staan. Werknemers die aan de kwalitatieve eisen van een dienst voldoen, kunnen vervolgens op zo’n dienst inschrijven.
  5.  Matching: Per dag en tijdseenheid zijn de bezettingseisen bekend. De medewerkers voeren hun wensen in qua werktijden (dus geen diensten) en het systeem of de planner gaat deze wensen proberen te ‘matchen’ met de bezettingseisen.
  6. Volledig zelfroosteren: Hierbij bepaalt het team, de afdeling of de werknemer alles zelf, op basis van de door de werkgever aangegeven minimale en maximale bezettingseisen. Wat voor diensten iedereen draait, wie wat doet, of er een minimum- of maximumbezetting uitkomt of iets daar tussenin; het wordt allemaal door de werknemers bepaald.

Nederland

In Nederland wordt al veel gewerkt met zelfroosteren, al blijft het beperkt tot een van de eerdere stadia, zegt Peters: ‘Er zijn al wel veel intekenroosters, bijvoorbeeld in de gezondheidszorg, maar het kan nog wel veel beter. Zo kan er meer gebruik worden gemaakt van technische hulpmiddelen als het internet. Nu moet je naar je werk toe om het rooster in te vullen, terwijl agenda’s van gezinnen vaak aan de keukentafel (dus thuis) worden ingepland. Een webbased rooster heeft nog een ander voordeel: er is geen medewerker meer nodig die de papieren lijsten met de hand gaat zitten invoeren in de computer.’

Zweedse model

In Zweden wordt al veel gewerkt met zelfroosteren, zij het dat men daar al in een meer vergevorderd stadium is. Kan dat hier ook? ‘Dat lijkt me niet verstandig. Ze zijn daar heel erg gericht op het tegemoet komen aan de medewerker. Ze willen die werknemer vooral tevreden houden. Het bedrijf en de klanten lijken er daardoor wat minder toe te doen, en dat is jammer. Volgens mij moeten we dat hier niet willen, er moet een betere balans zijn tussen de belangen van alle betrokkenen. Bovendien zouden we het in Nederland niet eens kunnen. We hebben een meer starre arbeidsmarkt dan in Zweden met bijvoorbeeld striktere CAO’s. In Zweden heb je meer te maken met individuele afspraken. Zou je dat model hier klakkeloos overnemen, dan krijg je de deksel op de neus. Veel Nederlandse bedrijven willen de meest vergaande vorm van zelfroosteren, maar volgens mij is het beter om gewoon rustig aan te doen. Laat je organisatie met het idee meegroeien.’

Drie tips

Fred Peters geeft nog drie tips voor bedrijven die willen beginnen met zelfroosteren.

  1. Maak heldere afspraken. Schets de kaders waarbinnen de belangen van alle partijen tot hun recht komen. Communiceer helder de bandbreedte waarbinnen vrijheid mogelijk is. Hoeveel uur per week moeten mensen bijvoorbeeld op hun werk doorbrengen?
  2. Laat mensen aan zelfroosteren wennen door te beginnen met online roosteren. Voor veel organisaties is dat al een hele grote stap voorwaarts.
  3. Zet kleine stapjes, wil niet teveel in één keer. Schakel steeds wat functionaliteiten bij zodat mensen rustig kunnen wennen aan het idee.

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.

Lees ook:
> Veel mis bij personeelsplanning
> Werkgever hoeft rooster niet aan te passen voor werknemer met beperking

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.