Praktijkvraag3 vragen over stakende werknemers

0

Leraren in het basisonderwijs gaan donderdag 5 oktober staken als de politiek niet meer geld uittrekt voor het verhogen van de salarissen. Welke rechten en plichten gelden voor stakende werknemers? 

1. Hebben stakers recht op loon?

In principe hebben werknemers die staken geen recht op loon. Werknemers schorten hun verplichting om te werken tijdens een staking op, waardoor zij hun aanspraak op loon verliezen. Deze werknemers hebben ook geen recht op een WW-uitkering of bijstandsuitkering over de niet gewerkte uren. Bij stakingen die georganiseerd zijn door een vakbond krijgen de stakers die bij die vakbond zijn aangesloten vaak wel een vergoeding uit de stakingskas van de vakbond.

Toch loon voor de leraren

De actie van de leraren wordt door veel schoolbesturen van harte ondersteund. Veel schoolbesturen hebben al toegezegd om het loon van de leraren op 5 oktober gewoon door te betalen. Dat mogen werkgevers natuurlijk wel doen, maar het hoeft dus niet.

2. Betaalt u loon aan niet-stakers die niet kunnen werken?

Niet alle werknemers gaan staken. Maar het is goed mogelijk dat zij door de staking van collega’s niet aan het werk kunnen, bijvoorbeeld omdat de school isgesloten is. Het recht hebben op loon ligt dan gecompliceerder. Het hangt af van de omstandigheden. Als de staking het gevolg is van nalatigheid van de werkgever, dan hebben deze werkwilligen bijvoorbeeld wel recht op loon. Maar als de werkwilligen zelf ook belang hebben bij de staking, bijvoorbeeld omdat wordt gestaakt voor een hoger loon, dan hebben deze medewerkers vaak ook geen recht op loon. In het geval van de lerarenstaking lijkt het er dus op dat de niet-stakers ook geen recht hebben op loon. Dat is natuurlijk anders als de school heeft toegezegd het loon door te zullen betalen. Dat zullen ze dan natuurlijk ook aan de niet-stakers moeten doen.

3. Kan een werkgever een staking verbieden?

Een werkgever kan een staking niet verbieden. Hij kan wel aan de rechter vragen om een op handen zijnde staking te verbieden. Dat kan een rechter echter niet zomaar doen. Een staking kan alleen worden verboden als dit “in een democratische samenleving noodzakelijk is voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen en voor de bescherming van de openbare orde, de nationale veiligheid, de volksgezondheid of de goede zeden”. Dit staat in het Europees Sociaal Handvest (ESH) dat in Nederland rechtstreekse werking heeft. Tot 2015 gold in Nederland dat een staking alleen als uiterst middel (‘ultimum remedium’) mocht worden ingezet en tijdig moest worden aangezegd. Deze ‘spelregel’ geldt niet meer sinds een uitspraak van Hoge Raad in 2015 . De rechter moet nu alleen kijken of de staking rechtmatig is of niet.

  • Dit artikel komt tot  stand in samenwerking met XpertHR de HR Antwoordbank. XpertHR biedt arbeidsrechtelijke informatie, juridisch advies, praktische tools, praktijkcases, checklists en meer. Geïnteresseerd? Meer informatie of een online demonstratie >>>

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone
Lees meer over:

Over Auteur

mr. Edith van Schie

mr Edith (E.Th.) van Schie is freelance auteur en adviseur op het gebied van arbeidsrecht en HR. Zij schrijft geregeld voor XpertHR en XpertHR Checkit en XpertHR Actueel. Edith is jarenlang actief geweest als arbeidsrechtadvocaat, maar zij heeft de zaken ook een paar jaar van een ‘andere kant’ kunnen bekijken toen zij bij de rechtbank werkzaam was.

Reageer