‘Werken in kenniseconomie lijkt steeds meer op leren’

0

Voortdurend leren en soms radicaal vernieuwen hoort bij de kenniseconomie van deze eeuw. Daardoor gaat het werken zelf ook steeds meer op leren lijken.

Dat zei professor Joseph W.M. Kessels onlangs op een congres van Manpower. Hij is als hoogleraar Human Resource Development verbonden aan de Universiteit Twente.

Volgens Kessels is het lastig dat sommige bedrijven nog grotendeels handelen vanuit de principes van de achttiende en negentiende eeuw: de mens als verlengstuk van de machine. ‘Maar het werk verandert. Voor veel werk zijn geen grondstoffen of kapitaal meer nodig, de toevoeging van waarde vindt plaats door kennisoverdracht. Dat is de kern van de kenniseconomie.’

Andere inrichting van het werk

Maar dat betekent wel dat het werk op een andere manier moet worden ingericht. ‘Voor de meeste taken die mensen verrichten, zijn ze niet meer formeel opgeleid. Daardoor moet je continu leren. En dan bedoel ik niet naar een cursus, maar leren als: zoeken naar nieuwe oplossingen. Het werken neemt dus steeds meer het karakter aan van een leerproces. Op scholen leren mensen nog wel lezen en schrijven en wat andere generieke vaardigheden. Maar de vraagstukken waar werknemers mee te maken krijgen zijn veelal nieuw, en dat vraagt van de werkomgeving dat er ruimte is om te kunnen leren.’

Conflict met management

Vroeger was het zo dat je op school leerde wat je later moest gaan doen. Toen werd het werk complexer en waren bijscholingen nodig. Maar in de toekomst, zegt Kessels, gaat het nog verder: het werk zelf wordt het leren. ‘Dat vraagt alleen wel dat mensen werk doen dat ze leuk vinden en waar ze een persoonlijke gedrevenheid in hebben. Dat betekent ook dat werknemers een steeds grotere mate van autonomie en zelfsturing moeten ontwikkelen.’
Je ziet dat dat nu soms al conflicteert met bedrijven die de touwtjes aantrekken. ‘Steeds meer jonge professionals maken zich los van de organisatie. Ze willen het werk wel, maar de baan niet meer. De klassieke reactie in tijden van crisis is er een van control&demand, spreadsheetmanagement en nog meer toezicht. Maar hoe meer je de werkplek dichttimmert, hoe harder professionals weglopen.’

Opgave voor bedrijven

Het belangrijkste wat bedrijven moeten doen om zo’n inspirerende werkomgeving te maken, is het geven van ruimte, zegt Kessels: ‘Geef ze ruimte om zelf de thema’s in hun werk te bepalen,  ruimte om zelf vraagstukken te onderzoeken, ruimte om externe contacten aan te gaan, enzovoort. Het uiterste gevolg hiervan is dat bedrijven doen wat binnen de interessesfeer van hun medewerkers ligt. Voor veel bedrijven is dat ondenkbaar, maar kijk eens naar een van de meest succesvolle en innovatieve bedrijven ter wereld: Google. Elke vrijdag mogen werknemers daar werken aan eigen projecten om het bedrijf te verbeteren. Het resultaat is een van de meest innovatieve bedrijven ter wereld. Het is dan ook geen nieuwe boodschap die ik verkondig, dat dit werkt is al jaren bekend.’

Hoogwaardig en laagwaardig werk

In hoeverre is dit alleen iets voor de hoogwaardige kennisprofessional die aan de universiteit heeft gestudeerd? ‘Veel laag werk verdwijnt überhaupt uit Nederland, dus uiteindelijk krijgt iedereen hiermee te maken. In mijn supermarkt kom ik op weg naar de uitgang alleen nog maar apparaten tegen. De gastvrouwen in de winkel zorgen voor een goede sfeer.’
Uiteindelijk zullen de bedrijven die niet meegaan in de werkplek als inspirerende leeromgeving kopje onder gaan: ‘Er zijn nog steeds bedrijven die er trots op zijn dat ze internet buiten de deur kunnen houden, bedrijven die klagen dat jongeren geen respect hebben voor de kennis van ouderen. Je gelooft het niet, maar die zijn er. Die bedrijven hebben niet in de gaten hoe oninteressant ze zijn geworden voor jonge professionals. Voor hen is het vijf voor twaalf, anders zullen ze allemaal langzaam naar hun pensioen toe groeien.’

Tips voor P&O

De belangrijkste tip voor P&O is om weer in contact te komen met medewerkers: ‘Stel ze vragen! Wat zijn je talenten en hoe kun je die hier het beste ontplooien? Wat zou je graag willen doen hier in het bedrijf? Hoe kunnen we je daar bij helpen? Welke mogelijkheden voor verbetering zie je?’

Niet somber

Overigens is Kessels niet somber als het gaat om de uitvoering van deze ideeën: ‘Dit gebeurt al in tal van bedrijven. Die organisaties weten dat mensen drie belangrijke drijfveren hebben. In de eerste plaats is dat het plezier dat ze beleven aan bekwaamheidsontwikkeling. Daarnaast hebben ze een behoefte aan verbondenheid met collega’s. En ten slotte hebben ze autonomie nodig. Organisaties die daar volop ruimte voor maken, krijgen alles van hun personeel gedaan.’

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.