Richtingwijzers in doolhof van leven-lang-leren

0

Om wegwijs te worden in het doolhof van leven-lang-leren, heeft promovenda José Janssen twee tools ontwikkeld. Die moeten mensen helpen om het juiste ontwikkelpad te kiezen en vervolgens de juiste leervolgorde te bepalen.

Janssen begon haar onderzoek met een probleem: ‘Wanneer je als individu wilt leren, dan is het lastig om je weg te vinden in het woud van mogelijkheden. Er zijn zoveel opleidingen, trainingen, workshops, boeken, discussiefora en video-instructies dat het lastig is een keuze te maken. Wanneer je dan ook nog een afweging moet maken tussen prijs, duur en niveau, zien veel mensen door de bomen het bos niet meer. Met mijn promotie-onderzoek wilde ik mensen in die keuzes ondersteunen.’

Wegwijzers

Leven-lang-lerenden hebben een concrete vraag (leerdoel) en zoeken een passend leerpad. Dat kan een ‘gewone’ (vmbo, hbo, wo) opleiding zijn: formeel onderwijs. Maar vaker is voor hen een informeel of non-formeel leerpad meer geschikt: een korte cursus, een workshop, een documentaire, een video instructie, internetbronnen, noem maar op. Er bestaan wel instrumenten die helpen om een keuze te maken uit het formeel onderwijs. Maar leven-lang-lerenden willen ook kunnen kiezen uit informele en non-formele leerpaden. Janssen heeft gezocht naar een instrument dat leven-lang-lerenden geautomatiseerd ondersteunt bij het vinden, aanpassen en doorlopen van een passend leerpad.

Advies

Janssen heeft in haar onderzoek twee technologische oplossingen uitgewerkt en getest.

  1. De eerste is een adviessysteem. Dit systeem kijkt naar de keuzen die andere lerenden in het verleden hebben gemaakt en geeft op basis daarvan een advies aan mensen die nu voor dezelfde keuze staan. ‘Denk aan de website Amazon.com. Wanneer je daar boeken koopt, staat er ook altijd een aantal boeken naast die anderen hebben gekocht. Blijkbaar deel je een interesse en daarom wil de website je een tip geven. Dit werkt net zo. Andere mensen met dezelfde opleiding en interesse kozen voor een bepaald vervolgtraject, en misschien is dat ook iets voor jou.’
  2. De tweede is een leerpadspecificatie. Daarin wordt zowel de inhoud als de structuur van alle mogelijke leerpaden beschreven. ‘Aan elke opleiding kun je bijvoorbeeld labeltjes hangen waarop je ze later weer kunt vergelijken. Vergelijk het met een website als Kieskeurig.nl waarbij je verschillende categorieën van kenmerken kunt aanvinken die je belangrijk vindt wanneer je op zoek bent naar een product.’ Dit maakt het eenvoudiger om leerpaden te vergelijken en te selecteren, het wordt mogelijk om ondersteuning bij het kiezen van activiteiten te automatiseren en het wordt gemakkelijker om leerpaden aan te passen, rekening houdend met eerder verworven competenties. Het model is in drie studies uitgetest en tussentijds verbeterd.

Tips voor P&O’ers

Het systeem vraagt om flink wat kennis en is niet één-twee-drie op een vrijdagmiddag in elkaar te zetten. Janssen denkt dan ook aan grote organisaties die dit zouden kunnen oppakken: ‘Denk aan een website als Studiekeuze123.nl waarop alle universiteiten hun krachten al bundelen. Maar ook P&O’ers binnen bedrijven kunnen een eenvoudige vorm bedenken, iets wat volgens mij een efficiencywinst kan opleveren. Wanneer ze opleidingstrajecten gaan documenteren, worden ze ook beschikbaar voor anderen. Dat kan met het formele leren, maar ook met het informele leren: laat bijvoorbeeld elke werknemer ter voorbereiding op een functioneringsgesprek systematisch opschrijven wat hij waar en van wie geleerd heeft. Als je dat net iets systematischer aanpakt op basis van de leerpadspecificatie dan wordt deze informatie ook eenvoudiger toegankelijk voor collega’s die mogelijk dezelfde kennis en vaardigheden willen ontwikkelen. Die hoeven dan het wiel niet opnieuw uit het vinden.’

Promotie

José Janssen (Horst, 1964) promoveerde in september aan de Open Universiteit. Haar proefschrift draagt de naam Paving the Way for Lifelong Learning; facilitating competence development through a learning path specification.

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel. 

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.