Hoe HR mindstretching ondersteunt

0

Oudere leidinggevenden lijken nogal eens ‘ gevangen’ te zitten in vertrouwde denk- en handelingspatronen, die steeds minder passend worden. Juist HRD-professionals kunnen managers ondersteunen om in de leerstand te komen, of daar te blijven. Wat leren inzichten vanuit breinonderzoek ons over wat managers ‘ in de leerstand’ houdt?

Leerroute
Onderzoek van Van Roekel  Kolkhuis Tanke liet zien hoe mensen in hun latere loopbaanfasen vasthoudend kunnen worden in vertrouwd handelingsrepertoire, terwijl anderen juist lerend en grensverleggend bezig blijven. De eerste groep volgt de ‘versmallingsroute’ en de tweede groep volgt juist een ‘leerroute’.

In de ‘versmallingsroute’ blijft iemand vooral doen wat vertrouwd is en waar hij geroutineerd in is. Hij pleegt hier weinig kritische reflectie op, in de zin van dat hij zich afvraagt of dit nog wel het meest effectief is in de betreffende situatie. Maar zolang niets anders gevraagd wordt, kan hij hierin naar voldoening blijven functioneren. Echter, wanneer zich grote veranderingen voordoen, ontstaan onzekerheid en weerstand. In een ‘leerroute’ blijft iemand daarentegen – vanuit zijn kwaliteiten  steeds nieuwe uitdagingen opzoeken. Omdat hij moet omgaan met zaken die nieuw en onzeker voor hem zijn, verlegt hij voortdurend zijn eigen grenzen, waar hij van leert.

Projecteren we dit op de positie van leidinggevenden, dan zien we dat de huidige turbulente en economisch zware tijd een druk oplegt, die hen ertoe kan verleiden om juist zoveel mogelijk ‘op zeker te spelen’. Ze zullen geneigd zijn oude en vertrouwde succesformules te blijven herhalen, en juist geen nieuwe dingen te proberen en grenzen te verleggen.

Sleutelwoorden
Binnen de neurowetenschap zien we deze patronen ook terug in de hersenontwikkeling. Er is echter ook een mogelijkheid om leren te bevorderen vanuit deze zelfde wetenschap. Sleutelwoorden voor een leerbevorderende context zijn: voorbeeldgedrag , veiligheid, positiviteit, ruimte voor grensverlegging en mogelijkheden voor reflectie op de eigen handelings- en denkvoorkeuren. Vooral bij oudere managers is het risico dat zij vastzitten in de versmallingsroute terwijl hun invloed op de organisatie groot is. Juist voor deze oudere manager, zal ondersteuning in de ontwikkeling van een andere denkvoorkeur uiteindelijk een positief effect hebben op het vermogen om te leren en te innoveren binnen teams en uiteindelijk dus binnen de gehele organisatie. En zo gaat iedereen uiteindelijk ‘in de versnelling’.

Leren anders te denken
Breinonderzoek leert ons: de eerste keer dat we iets doen gaat iets moeizaam. Doen we het vaker, dan ontstaat er een betere (snelweg)verbinding. Het brein zoekt altijd de makkelijkste weg. Nieuwe dingen uitproberen doen we niet van nature, ook dat moeten we leren. Het ‘oude’ gedragspatroon van een manager zal dus altijd prevaleren boven ‘het nieuwe’ uitproberen, zeker als dit in eenzelfde context moet gebeuren en er sprake is van druk of stress . Het oude patroon was eerder immers succesvol, dus waarom zou het brein een andere weg zoeken?

HRD-professionals kunnen de manager ondersteunen door gericht aandacht te geven aan het komen in de ‘groeistand’. Er zijn vier richtlijnen die hierbij kunnen helpen:

1. Vier successen: vooral versterken wat goed gaat binnen de organisatie ondersteunt ontwikkeling.

2. Zet voorbeeldgedrag in als spiegel: een goed voorbeeld wordt gevolgd. Zet dit in als middel om te beïnvloeden.
3. Zorg voor een veilig leerklimaat: veiligheid betekent fouten mogen maken en daarvan leren.
4. Doorbreek patronen: zorg dat je uit de automatische piloot komt.

 

Ria van Dinteren MA is organisatieadviseur, spreker en auteur. Ze heeft haar eigen bedrijf Breinwerk en is medeoprichtster van Twistit.nu.

Dr. Isolde Kolkhuis Tanke is hoofdredacteur van Opleiding & Ontwikkeling, eigenaar van onderzoeks- en adviesbureau Kolkhuis Tanke/duurzaam leren in organisaties en docent aan de Universiteit Utrecht.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.