Vormen van medezeggenschap

0

Medezeggenschap gaat feitelijk over elke wijze van betrokkenheid van medewerkers bij het reilen en zeilen van de onderneming. De meeste mensen denken bij medezeggenschap aan de ondernemingsraad, maar er zijn meer vormen.

Medezeggenschap in ondernemingen laat zich naar vorm indelen in:

Directe medezeggenschap

Van directe medezeggenschap is sprake zodra werknemers zonder tussenkomt van al dan niet gekozen vertegenwoordigers inspraak hebben op het werk, de arbeidsomstandigheden of het beleid van de onderneming.

De meest voorkomende vorm is ongetwijfeld het contact tussen de individuele medewerker en zijn leidinggevende. Daarnaast is het werkoverleg een moment waarop werknemer en werkgever kunnen overleggen. Tot slot zijn er organisatievormen waarvan de directe medezeggenschap een uitdrukkelijk deel uitmaakt: resultaatverantwoordelijke teams, business units, empowerment en andere.

De enige vorm van directe medezeggenschap die door de wet verplicht wordt gesteld is de personeelsvergadering die in ondernemingen met in de regel 10 of meer medewerkers ten minste tweemaal per jaar moet plaatsvinden. Als er een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging is in gesteld, vervalt deze verplichting.

Indirecte medezeggenschap

Het betreft hier vormen van medezeggenschap waarbij de medewerkers worden vertegenwoordigd door een aantal uit hun midden gekozen collega’s. Als die keuze door de werkgever plaatsvindt, spreken we in de regel over commissies, project- of werkgroepen. Hiervan wordt vooral op tijdelijke basis gebruikgemaakt. Bijvoorbeeld in het geval van een beoogde cultuuromslag, een reorganisatie of een andere ingrijpende verandering.

Als de werknemers zelf hun vertegenwoordiging kiezen, is er meestal een medezeggenschapsorgaan in de zin van de Wet op de ondernemingsraden:

  • personeelsvertegenwoordiging;
  • ondernemingsraad;
  • groeps- en/of centrale ondernemingsraad;
  • Europese ondernemingsraad.

Externe medezeggenschap

De belangrijkste medezeggenschap van buiten de onderneming vindt plaats door middel van de werknemersorganisaties oftewel de vakbonden, vooral via collectieve regelingen.

Daarnaast bestaat er soms nog gedecentraliseerde medezeggenschap van vakbonden op het ondernemingsniveau in de vorm van een bedrijfsledengroep (BLG) of, bij de overheid, het Georganiseerd Overleg (GO). Dit zijn beide organen die vanuit de werknemersorganisatie zijn samengesteld, geheel of gedeeltelijk uit werknemers van de betreffende onderneming.

Verplichte medezeggenschap

De meeste ondernemingen worden door de wetgever verplicht tot een vorm van indirect medezeggenschap. De vorm wordt bepaald door de omvang van de onderneming in samenhang met de Wet op de ondernemingsraden (WOR).

In de WOR staat het volgende over verplichte medezeggenschap:

  • minder dan 10 medewerkers: een personeelsvertegenwoordiging als de ondernemer dat wenst;
  • 10-50 medewerkers: een personeelsvertegenwoordiging als de ondernemer of de meerderheid van het personeel dat wenst, eventueel een ondernemingsraad, in alle gevallen een personeelsvergadering;
  • meer dan 50: een ondernemingsraad ;
  • meerdere ondernemingen van dezelfde ondernemer of in een groep verbonden ondernemers: een groeps- en/of centrale ondernemingsraad;
  • voor ondernemingen met vestigingen in meerdere Europese landen: in sommige gevallen een Europese ondernemingsraad (niet op basis van de WOR).
Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.