‘Waarom hebben we nog personeelsbeleid nodig?’

0

Voor personeelsbeleid is het einde der tijden in zicht. Tenminste, als de huidige ontwikkelingen in HRM zich doorzetten, zegt promovendus Ben Ligteringen. De nadruk op aandeelhouderswaarde maakt personeelsmanagement overbodig.

Met de overgang van het geleide kapitalisme naar het neo-liberale kapitalisme in de jaren negentig is de aandeelhouderswaarde in ondernemingsbeleid leidend geworden, constateert Ben Ligteringen. Om de aandeelhouders tevreden te houden, moet de winst van bedrijven worden opgeschroefd. Maar omdat de techniek de gevraagde productiviteitsstijging niet kan bijhouden, moet die van de werknemers komen: zij moeten steeds harder werken.

Dat staat haaks op de aloude opvatting over wat personeelsbeleid behelst, zegt Ligteringen. ‘In de jaren zeventig was personeelsbeleid erop gericht de belangen van de belangrijkste groep stakeholders, zijnde de werknemers, in het ondernemingsbeleid te laten doorklinken. Maar de sociale doelstellingen van de onderneming doen er niet meer toe, omdat het alleen om aandeelhouderswaarde draait.’

Ligteringen was midden jaren zeventig oprichter en hoofdredacteur van vakblad PW op, nu PW De Gids. Sindsdien volgt hij de ontwikkelingen in P&O-land op de voet. Afgelopen woensdag promoveerde hij aan de Radboud Universiteit Nijmegen op zijn onderzoek naar de veranderingen in personeelsbeleid in de afgelopen decennia.

In zijn proefschrift schetst Ligteringen een optimistisch en een pessimistisch scenario voor het einde van personeelsbeleid. ‘Je kunt ook zeggen dat het scenario’s voor winnaars en verliezers zijn, want ze kunnen naast elkaar bestaan.’ Het optimistische scenario gaat er vanuit dat de meeste professionals hun geld verdienen met het toepassen van hun kennis. Daarmee zijn ze eigenaar van de productiemiddelen en dus kapitalist geworden. Daarmee ontstaat er een gelijkwaardige relatie met de andere kapitalist: de werkgever. En in die relatie heb je geen personeelsmanagers nodig, zegt Ligteringen.

‘Het andere scenario gaat uit van de verbrokkeling van het arbeidsbestel. Heel gechargeerd: door de flexibilisering van de arbeidsmarkt zijn we straks allemaal zzp’er. Dat geeft dezelfde uitkomst: waar heb je dan nog een personeelsmanager voor nodig?’

Is het dan niet denkbaar dat over tien jaar heel anders over de flexibilisering van de arbeidsmarkt en maximalisatie van aandeelhouderswaarde wordt gedacht? Zou kunnen, zegt Ligteringen. ‘Maar tot op heden zie ik geen enkel signaal voor het begin van een omslag.’

Schrale troost voor elke P&O’er die nu voor zijn baan vreest: het duurt nog wel even voordat personeelsmanagers daadwerkelijk overbodig zijn. ‘Zeker nog tien tot vijftien jaar’, aldus Ligteringen. ‘Maar als je ziet dat er bij de payrollingconstructies van tegenwoordig niemand opstaat die zegt dat het absurd is dat de werkgever zegt geen werkgever meer te zijn, dan denk ik dat met tien, vijftien jaar de laatste personeelsmanager het licht uit doet.’

Ben Ligteringen, The maintenance crew for the human machinery, Pallas Publications, ISBN 9789085550808.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.