Ook middlemanagement lijdt aan zelfoverschatting

2

Niet alleen het topmanagement van het bedrijfsleven, maar ook in het middlemanagement overschatten leidinggevenden zich vaak. Dat leidt tot een verstoorde werkrelatie met medewerkers en tot conflicten op de werkvloer, wat weer ten koste gaat van de effectiviteit van deze managers.

Dat blijkt uit onderzoek van arbeids- en organisatiepsycholoog Niels van der Kam, die 14 juni promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Leidinggevenden krijgen snel kritiek van de werkvloer, maar dat is niet altijd ten onrechte, constateert Van der Kam. ‘Een deel van de chefs blaast hoog van de toren. Aanvankelijk maakt dat nog indruk, maar al snel merken ondergeschikten dat de verwachtingen niet worden waargemaakt. Dan vinden ze hun chef een pocher.’

Zelfoverschatting in het middlemanagement is een fenomeen waarnaar weinig empirisch onderzoek is verricht. Het wordt volgens Van der Kam deels veroorzaakt door de druk die de leidinggevenden van onder- en bovenaf voelen, voor een deel hangt het ook samen met gezonde ambitie. ‘Dat we denken dat we meer kunnen is een activerend mechanisme. Dat geeft ons een prikkel om ergens aan te beginnen.’

Prestaties
Van der Kam onderzocht het fenomeen op de werkvloer bij twee grote instellingen, een onderwijsinstelling en een GGz-instelling. Hij heeft geen aanleiding te veronderstellen dat de situatie in het bedrijfsleven anders zal zijn. Hij toetste of een te positief beeld bij leidinggevenden over hun eigen leiderschapsgedrag hun werkrelaties met medewerkers en vervolgens hun prestaties beïnvloedt. En verder keek hij hoe die zelfoverschatting bij leidinggevenden zich in de loop van de tijd ontwikkelde. Dat is voor een onderneming van belang, want een te rooskleurig zelfbeeld van de manager heeft direct gevolgen voor de prestaties van de leidinggevende.

Negatieve spiraal
Van der Kam: ‘Zelfoverschatting bepaalt de werkrelatie tussen de leidinggevende en zijn afzonderlijke medewerkers. Het verstoort die relatie. Vooral medewerkers die extravert van aard zijn, hebben minder de neiging zich de benen uit het lijf te lopen voor zo’n chef. Dat werkt een negatieve spiraal in de hand.’ Zo blijkt uit de studies onder teamleiders dat zelfoverschatting gerelateerd is aan kwalitatief lagere uitwisselingsrelaties tussen leidinggevenden en medewerkers. Verder blijkt dat zichzelf overschattende leidinggevenden conflicten krijgen met hun medewerkers, waardoor zij minder presteren.

Zelfbescherming
Zelfoverschatting kan voortkomen uit zelfbescherming. Het is een manier om met de druk op en de hoge verwachtingen ten aanzien van leidinggevenden en leiderschap om te gaan. Bovendien bestaat het risico dat leidinggevenden, zeker wanneer zij hoger in de organisatie komen, juist door hun positie minder vaak of minder eerlijke feedback krijgen, waardoor een te positief zelfbeeld niet gecorrigeerd wordt.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

2 reacties

  1. Marianne Botermans op

    Investering in het opleiden en coachen van het middenmanagement is m.i. noodzakelijk om deskundigheidsbevordering in alle lagen van de organisatie door te voeren. Pilots met leiderschapsontwikkeling binnen de industrie leveren een totaal andere beeld op. In mijn optiek zijn hieruit belangrijke lessen te leren voor de zorg en het onderwijs als benoemd referentiekader voor de onderzoeksresultaten.

  2. Helemaal mee eens Marianne maar als ik in het landschap van opleidingenland rondkijk dan wordt er vooral inhoudelijkheid aangeboden maar werkelijk niemand die verteld hoe je modern leiderschap moet voeren. Bij het gebrek daaraan krijgen we dus zelfoverschatting als gedragsuiting van ondeskundigheid en onvermogen.
    Dus niet vervallen in wanhopig slaan en schoppen maar ondersteunen, coachen en stimuleren en activeren. Het zou mooi zijn als die opleiders eens zouden opstaan en werkelijk wat aan leidinggeven zouden doen want het is aardig hopeloos zo.