Leiderschap 2.0: Van een gefragmenteerde naar een samenhangende aanpak

0

Al jaren is er binnen organisaties aandacht voor leiders en hun ontwikkeling. Het perspectief van waaruit naar leiderschap en leiderschapsontwikkeling wordt gekeken, is echter ook al jaren hetzelfde. De inhoud en opzet van ontwikkelprogramma’ s worden weliswaar vernieuwd, maar de onderliggende aandachtsgebieden veranderen niet. Wij pleiten voor een minder beperkte, integrale manier van kijken naar leiderschapsontwikkeling, waarbij de volledige ontwikkeling van leiders aandacht krijgt.

Integrale leiderschapsontwikkeling: vier dimensies
Volgens veel filosofieën is het welzijn van mensen en hun ontwikkeling terug te voeren op vier dimensies.

  • Mentaal
    Deze dimensie omvat alles wat met onze ratio en mentale vermogens te maken heeft.
  • Emotioneel
    In de eerste plaats gaat het bij deze dimensie om het in contact staan met je eigen emoties. Empathie (je kunnen inleven in de gevoelens van anderen) is ook een belangrijk onderdeel van deze dimensie.
  • Fysiek
    Deze dimensie heeft alles te maken met de lichamelijke gesteldheid. Op het meest basale niveau betekent dit gezond zijn. Fitte leiders gaan verder, zij zorgen ervoor fysiek dusdanig in vorm te zijn dat hun prestaties als leiders toenemen.
  • Spiritueel/energetisch

Centraal bij deze vierde dimensie staat stilstaan bij wie je echt bent, waarin je gelooft en hoe je je verhoudt tot de wereld om je heen. Zelfbewustzijn en zingeving zijn binnen deze dimensie dan ook essentiële thema’s.
Steven Covey (1989) was één van de eersten die deze thema’s introduceerde voor leiders binnen organisaties.

Samenhang tussen de dimensies
Onderscheid maken tussen vier dimensies maakt de materie inzichtelijk en hanteerbaar, maar past eigenlijk niet bij het principe van integraal leiderschap. De dimensies hangen nauw met elkaar samen en beïnvloeden elkaar voortdurend. Jezelf ontwikkelen op de ene dimensie, schept ruimte om jezelf ook te ontwikkelen op de andere dimensies. Echter, jezelf tekort doen op één van de dimensies, betekent ook jezelf tekort doen op de andere dimensies.

Integrale leiderschapsontwikkeling betekent dus evenwichtige aandacht voor alle vier de dimensies, rekening houdend met hun onderlinge samenhang.

In de praktijk is het verleidelijk je te ontwikkelen op die onderdelen die eraan bijdragen dat je vandaag en morgen betere prestaties levert. Vaak zal deze nauwe focus op één of twee dimensies op de korte termijn ook zijn waarde tonen. Echter voor duurzaam succes is integrale ontwikkeling van groot belang.

Leiderschapsontwikkeling nu… verre van integraal
Een integrale benadering van leiderschapsontwikkeling mag dan wel wenselijk zijn, in de praktijk krijgen lang niet alle dimensies (evenveel) aandacht binnen programma’s gericht op leiderschapsontwikkeling.
Binnen opleidingen en trainingen voor leiders krijgen kennisoverdracht en cognitieve werkvormen de meest prominente plaats omdat deze als het meest belangrijk worden gezien. Initiatieven op de dimensies fysiek en spiritueel/energetisch zijn nog geen gemeengoed. Bovendien is de belangrijkste constatering dat er momenteel niet integraal naar de vier dimensies gekeken wordt. Dat is jammer, want de verschillende dimensies zijn niet los van elkaar te zien.

Integrale leiderschapsontwikkeling in de praktijk
Ontwikkeling kan pas beginnen als leiders zicht hebben op waar zij staan (op de vier dimensies) en wat zij de komende tijd nog (meer) nodig hebben. Zelfinzicht is dus de eerste stap. Daarna volgt ontwikkeling waarbij de dimensies in samenhang met elkaar aandacht krijgen. Hiertoe staat organisaties een breed palet aan mogelijkheden ter beschikking. Te denken valt aan concrete ontwikkelprogramma’s, het aanbieden van diverse vormen van ondersteuning, inbedding in bestaande structuren binnen de organisatie of eigen initiatieven van medewerkers. In ieder geval maakt samenhang tussen de verschillende initiatieven het verschil, dus dat moet geborgd worden.
Wij pleiten ervoor om integrale leiderschapsontwikkeling niet te beperken tot programma’s, hoewel het hiermee wel kan beginnen. Integrale leiderschapsontwikkeling krijgt pas echt vorm als dit onderdeel wordt van het DNA van de organisatie, wanneer het vanzelfsprekend is. ‘Opleiden en ontwikkelen’ dus niet om een onderontwikkelde vaardigheid op te poetsen, maar om een mens te ondersteunen in zijn/haar groei en ontwikkeling, om zijn/haar potentieel te leven op alle fronten, vanuit een vaste overtuiging dat dit uiteindelijk een positieve impact heeft op de bottom-line van organisaties.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.