Ethiek: Gezond vertrouwen

0

Bij teambuildingsessies wordt weleens een oefening gedaan waarbij je je achterover moet laten vallen en een collega je opvangt. Best eng om te doen. Het gaat om vertrouwen. Wanneer je er even bij stilstaat, ontdek je dat mensen in organisaties eigenlijk voortdurend zich achterover laten vallen in de handen van collega’s. Samenwerken is vertrouwen. Organisaties worden er door gedragen.

Anderzijds is er in onze samenleving een groot gebrek aan vertrouwen. Meestal gaat het dan over instanties en groepen die ver weg staan: de politiek, het bedrijfsleven of de gezondheidszorg. Daar hebben mensen soms weinig vertrouwen in. Dat is niet altijd zo geweest. In de jaren van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog was het vertrouwen van burgers in de overheid ongekend hoog. Het kán dus wel. Hoe abstracter en verder weg, hoe geringer het vertrouwen. Door voortdurend negatief nieuws te brengen, doen media er nog een schepje bovenop.
Vertrouwen uit zich in de bereidheid om je eigen belangen afhankelijk te maken van het handelen van een ander. Je hebt vertrouwen in een ander wanneer je denkt dat die ander een integer en verantwoordelijk persoon is. Dat je daar natuurlijk wel voorzichtig mee moet zijn, is een dure les die we hebben kunnen leren van meesteroplichter Berny Madoff. Wat leek die man betrouwbaar! Precies hieraan herken je de goede oplichter: dat hij er niet als een oplichter uitziet.

Wie vertrouwt neemt een risico

Wie vertrouwt neemt dus altijd een risico. Zéker weten dat je de ander kunt vertrouwen, is eigenlijk een contradictie. Waar je wel zeker van kunt zijn, in organisaties, zijn de kosten van het wantrouwen. ‘Controle is goed, vertrouwen is beter’, zo luidt de titel van een boek van Kees Cools. Controle helpt niet om de concurrent te verslaan, stelt hij. Controle is een hygiënefactor die waardevernietiging voorkomt, maar geen waarde creëert. Controle is gebaseerd op wantrouwen. Je moet inderdaad soms wantrouwend zijn, maar niet zozeer dat gezond vertrouwen niet meer mogelijk is. Hoe vind je nu de balans tussen gezond vertrouwen en noodzakelijk wantrouwen? Ik stel het volgende voor:

Risico’s in de organisatie die fatale gevolgen kunnen hebben moet je proberen uit te sluiten. Breng ze in kaart en neem adequate controlemaatregelen. Belangrijke bedrijfsgeheimen, kritische proces- en productrisico’s. Dat soort dingen. Checken en dubbelchecken, onophoudelijk. Maar heb niet de illusie dat je in het ruime gebied van optimalisatie, excellentie en innovatie ook maar iéts kunt beginnen met een op controle en wantrouwen gestoelde houding. Hier geldt voluit wat Douglas McGregor een halve eeuw geleden schreef in zijn boek The human side of enterprise: ‘The average human being learns, under proper conditions, not only to accept but also to seek responsibility’.

Vertrouwen is een van die vereiste condities. Wie vertrouwen zaait, zal verantwoordelijkheid oogsten.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone
Lees meer over:

Over Auteur

Redactie XpertHR Actueel

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat jij op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

Reageer