Acceptatie van creatief idee hangt af van baas

0

Leidinggevenden die competitief zijn ingesteld, staan minder open voor creatieve ideeën van werknemers dan leidinggevenden die zichzelf willen verbeteren. Dat blijkt uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen, waarop Roy Sijbom vorige maand promoveerde.

Organisatiepsycholoog Roy Sijbom stelde vast dat de inhoud van een creatief idee op zichzelf niet altijd doorslaggevend is. Belangrijker is of de leidinggevende aan wie je het idee voorlegt, bereid is bij te leren. ‘ In het onderzoek heb ik twee typen motivatie onderscheiden die leidinggevenden dagelijks hebben om te doen wat ze doen. Bij de ene motivatie worden ideeën van anderen makkelijk geaccepteerd, bij de andere veel moeilijker. Bedrijven waarvoor creativiteit een belangrijke succesfactor is, kunnen nadeel hebben van bepaalde typen leidinggevenden.’

Gedreven door prestatie
Leidinggevenden met performancedoelen (leiders die de beste willen zijn en hun kennis en vaardigheden willen demonsteren tegenover medewerkers) zijn sneller geneigd creatieve ideeën van ondergeschikten in de kiem te smoren. ‘ Managers die graag hun superieure vaardigheden willen demonstreren, vinden het moeilijk om van ondergeschikten te horen dat bepaalde zaken op de werkvloer voor verbetering vatbaar zijn. Ze zien in de door medewerkers aangedragen ideeën een bedreiging voor hun leiderschapsreputatie. Een performance-leidinggevende is geneigd om enkel ideeën aan te nemen van een meerdere.’

Gedreven om te leren
Dit in tegenstelling tot leidinggevenden die bij zichzelf ruimte voor verbetering zien en nieuwe kennis en vaardigheden willen leren (leidinggevenden gericht op ‘ mastery’ ). ‘ Zij staan wel open voor suggesties van werknemers. Ze benutten creatieve ideeën van anderen om er vooral zelf van te leren. Het maakt daarbij niet uit of degene die het idee aandraagt een ondergeschikte is of een meerdere.’

Welke leidinggevende is de beste?
Het is verleidelijk om te denken dat het tweede type leidinggevende beter is, maar dat is niet altijd het geval, zegt Sijbom. ‘ In veel gevallen is het inderdaad beter om een leermotivatie te hebben dan een prestatiemotivatie, maar in sommige situaties is die laatste net even wat handiger. In een implementatiefase van een idee is het soms gewoon belangrijk om te dóen.’

Een goede leidinggevende kijkt naar de situatie: ‘ Hoe je jezelf opstelt hangt idealiter af van de omgeving. Welk doel is op welk moment beter? En dan kunnen switchen.’

Klimaat in bedrijf
Een leiderschapsstijl is te bevorderen door de waarden die je belangrijk vindt als management. ‘ Als er bij fouten keihard wordt afgerekend, krijg je eerder een prestatiemotivatie dan wanneer fouten worden gezien als aanleiding om te leren. Of kijk naar functioneringsgesprekken: worden mensen daar beoordeeld in vergelijking met collega’ s, of wordt gekeken naar hun eigen ontwikkeling van het afgelopen jaar? Wat benadruk je als management?’

Idee erdoorheen krijgen
Is het dan bij voorbaat kansloos voor een werknemer om een idee te pitchen bij een leidinggevende die vooral op de eigen prestaties is gefocust? Nee, zegt Sijbom. ‘ Het type baas met de focus op performance is extra gevoelig voor de toon waarop medewerkers creatieve ideeën communiceren. Een vriendelijke toon kan daarbij al wonderen doen, blijkt uit mijn onderzoek. Ook is het in het belang van de werknemer om bij de toelichting op het idee zo min mogelijk te wijzen op problemen die er aan ten grondslag liggen, en vooral de bruikbaarheid van het idee te benadrukken.

Onderzoek
Sijbom voerde experimenten uit onder 458 Nederlandse studenten in een leidinggevende rol en nam vragenlijsten af onder 394 leidinggevende Amerikanen.

Lees meer over:

Over Auteur

Basti Baroncini schrijft met liefde over alle onderwerpen binnen het HR-vakgebied, maar zijn hart gaat pas écht sneller kloppen wanneer het gaat om strategie en om mensen. Sociale innovatie, duurzame inzetbaarheid, ontwikkeling & onderwijs, verandertrajecten, draagvlak, communicatie en leiderschap zijn voorbeelden van onderwerpen waar hij graag over schrijft.