‘Leid je bedrijf als een gezin, en de hele wereld verandert’

0

Onlangs was de nummer 3 CEO van de wereld in Nederland. Zijn verhaal: het grootste deel van de werknemers is niet gemotiveerd of betrokken, en het huidige werk maakt mensen ziek. De positieve kant ervan is: verandering is heel eenvoudig en heeft grote gevolgen.

De nummer 3 CEO van de wereld heet Bob Chapman en is baas van Barry-Wehmiller, een bedrijf met 12.000 werknemers, vestigingen in meer dan 100 landen en een waarde van bijna 3 miljard dollar. Wat je noemt een groot bedrijf dus. Vorige week vloog zijn companyjet naar Nederland om bij Nyenrode Business Universiteit een paar gastcolleges te geven.

Managers of leiders?

De boodschap is misschien wat atypisch voor een topondernemer en miljardair, maar Chapman wordt niet voor niks geroemd als visionair. Kort gezegd komt zijn boodschap hierop neer: wanneer we erin slagen van managers leiders te maken, veranderen we de wereld. En hoe doen we dat? Door bedrijven te gaan leiden als gezinnen. Wanneer ons dát lukt, kan de wereld écht een fijnere plek zijn.

Ongezonde werkplekken

Is de wereld nu géén fijne werkplek dan? Volgens Chapman niet. Driekwart van de mensen is niet betrokken bij zijn werk, en 88 procent voelt dat zijn werkgever niet om hem of haar geeft. ‘Mensen voelen zich als pionnen ingezet om doelen te behalen, en ze voelen dat het de werkgever eigenlijk niet interesseert hoe het met de mens achter de pion gaat.’

Waar leidt dat toe? Volgens de topondernemer lijden mensen massaal aan onnodige stress: ‘Op maandag is het aantal hartaanvallen zelfs 20 procent hoger dan op andere dagen. We’re killing the people that work for us. Kennen jullie hier in Europa ook de uitdrukking Thank God It’s Friday? Wat zegt dat over de relatie tussen werkgever en werknemer, denk je?’

Mensen voelen zich volgens hem behandeld als een wegwerpartikel: ‘En dat doet iets met mensen. Het maakt ze ongezond. Het maakt ze ongelukkig. En het breekt ze, uiteindelijk. En weet je…? Die honderden miljoenen gebroken mensen zijn óók onze ouders, onze broers en zussen, en onze kinderen.’

Geluk

Uit een wereldwijd onderzoek van Gallup blijkt dat de allerbelangrijkste factor voor geluk is… een goede baan, met betekenisvolle inhoud en leuke collega’s. Waarom is bijvoorbeeld familie minder belangrijk voor ons geluksgevoel? Omdat je er doorgaans veel minder tijd mee doorbrengt. Die 40 uur op kantoor zijn dus enorm belangrijk voor het geluk van mensen. Uit onderzoek blijkt dat (om dezelfde reden) de baas meer invloed heeft op jouw gezondheid dan je dokter. Het belang van werk in een mensenleven kan moeilijk worden overschat.

Daarom zegt Chapman: ‘De shift van management naar leiderschap is in potentie de grootste omslag die we als mensheid kunnen maken. Momenteel definiëren we succes in termen als geld en macht. Terwijl we succes bijvoorbeeld ook zouden kunnen zien als het vermogen om alle talenten uit mensen te halen.’

Bedrijven zijn als gezinnen

Volgens Chapman heeft hijzelf op school alles geleerd over management, maar snapte hij pas door het krijgen van kinderen wat leiderschap is. ‘Het ouderschap gaat niet over controleren en domineren, daar krijg je geen gelukkige kinderen van. Goede ouders helpen kinderen zichzelf te worden en hun talenten te ontwikkelen. Goede ouders zijn er voor hun kinderen, in voor- en in tegenspoed. Goede ouders geven meer om geluk dan om schoolprestaties. Maar waarom stoppen we daar mee als die kinderen hun entree op de arbeidsmarkt maken? Omdat het dan ineens andermans kinderen zijn?’

Hóe dan?

Chapman is nu al 40 jaar bezig zijn bedrijf menselijker in te richten. Hoe? Daarvoor kun je zijn boek lezen, of zijn inspirerende TED-talk bekijken. Kort gezegd komt het hierop neer: in gezinnen werk je op basis van vertrouwen, in bedrijven zou dat dus ook moeten. Leiders bevinden zich overal in de organisatie, zorg ervoor dat je ze vindt! Mensen doen elke dag mooie dingen in je organisatie, vier ze! Soms willen mensen dat dingen anders gaan, luister naar ze! En iedereen doet ertoe, laat dat zien!

Dikke sportauto

Een van de voorbeelden die Chapman tijdens het gastcollege bij Nyenrode gaf, was een relatief simpele interventie die hij deed. Hij had nét een onderneming overgenomen, en merkte dat er veel negativiteit heerste. Hij kwam er algauw achter dat alle goede dingen werden genegeerd, en elke fout uitgebreid in dossiers werd opgetekend. En hij dacht bij zichzelf: ‘Welke interventie zou ik hier als vader in een gezin op loslaten?’

En hij besloot tot het volgende: hij gaf mensen twee maanden de tijd om op een briefje aan één iemand een compliment te schrijven. Degene met de meeste complimenten mocht een week zijn sportwagen lenen. ‘Dat maakte zo ongelofelijk veel positiviteit in het bedrijf los. Ineens werd er op kwaliteiten gelet, in plaats van op fouten. En mensen gingen over elkaar roddelen, maar dan positief. De sfeer in het bedrijf sloeg in twee maanden totáál om.’

En het mooie was… dat het niet ophield bij die twee maanden. De winnares moest namelijk niet alleen thuis, maar ook aan de buren, op het schoolplein en op de sportvereniging uitleggen waarom ze in zo’n auto reed, en waarom ze dus zo’n goede leider was. Volgens Chapman is het een makkelijke en (relatief) goedkope manier om positiviteit aan te boren. Inmiddels heeft hij (voor al zijn vestigingen in meer dan 100 landen) maar liefst 17 sportauto’s op de weg om precies hetzelfde te doen.

Ontslagen

Het gedachtegoed van Chapman – zorg voor elkaar als in een gezin – wordt consequent doorgevoerd, ook als het moeilijk wordt. In 2009 waren er wereldwijd massaontslagen, ook in de sectoren waarin hij opereert. Maar is dat ook hoe een liefdevol gezin te werk zou gaan? ‘Nee’, zegt Chapman, ‘een gezin zou de zwakste broeder opvangen en de pijn spreiden. Daarom vroegen we alle mensen om een maand onbetaald verlof te nemen. De reactie was ongelofelijk. Toen we lieten zien dat iedereen zou blijven, gingen mensen ook voor elkaar zorgen. Er werd geruild met maanden, en voor iedereen werd een oplossing gevonden. Hoefden we niks voor te doen. En er viel geen enkele wanklank, want het ging om mensen, niet om geld.’

Moeilijke vraag

Uit de zaal bij Nyenrode kwam op het laatst ook nog een vraag van een toehoorder. Een vraag die Chapman altijd zegt te krijgen bij dit soort colleges: wat doe je met mensen die niet mee kunnen komen met dit gedachtegoed, ontsla je ze uiteindelijk? Waarop Chapman antwoordde: ‘Zou je een lastige puberdochter ook uit het gezin ontslaan als je de oplossing niet meer wist? Liefde ís niet makkelijk. Mijn idee is misschien eenvoudig en de resultaten groots, maar ik heb nooit gezegd dat het makkelijk zou zijn.’

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInEmail this to someone
Lees meer over:

Over Auteur

Basti Baroncini

Basti Baroncini schrijft met liefde over alle onderwerpen binnen het HR-vakgebied, maar zijn hart gaat pas écht sneller kloppen wanneer het gaat om strategie en om mensen. Sociale innovatie, duurzame inzetbaarheid, ontwikkeling & onderwijs, verandertrajecten, draagvlak, communicatie en leiderschap zijn voorbeelden van onderwerpen waar hij graag over schrijft.

Reageer