‘Bestaande structuren funest voor innovatie’

1

Succesvolle organisaties weten de optimale balans te vinden tussen twee krachtige elementen: de creativiteit en het proces.

Dat zegt Roland Hameeteman in zijn boek ‘Yellow&Blue: de juiste mix van inventiviteit en structuur’.

Organisaties bestaan volgens Hameeteman uit twee belangrijke delen. Dankzij de menselijke creativiteit (geel) zijn zij in staat om steeds weer nieuwe oplossingen te bedenken voor de veranderende vraag vanuit de markt en echt te luisteren naar de klant. Aan de andere kant is er het proces (blauw). Daarmee weten organisaties de creatieve oplossingen effectief en efficiënt te maken en waarborgen ze de continuïteit van de organisatie. Alleen met de juiste mix van inventiviteit en structuur waarborg je de innovatiekracht van een organisatie.

Fascinerend praktijkvoorbeeld

Hameeteman deed zijn ervaringen op als eigen ondernemer: ‘Twintig jaar geleden wilde ik het helemaal anders doen: mensen waren voor mij belangrijker dan hiërarchie en processen. Ik zocht naar nieuwe organisatievormen, liet me inspireren door de chaostheorie, enzovoort. Centraal stond dat kennis en talent zich vrij door de organisatie moest kunnen bewegen. Wanneer je gaat werken met afdelingen en structuren, gaan mensen plotseling zeggen: “Waar heb jij die informatie voor nodig, die is van mij”. En daar had ik dus helemáál geen zin in. Alle barrières (afdelingen, functiebeschrijvingen, processen, enzovoort) heb ik toen weggehaald uit de organisatie.’
Dat werkte eigenlijk wel goed. Tot 2001, het jaar van de aanslagen en de crisis: ‘Er gebeurde iets fascinerends. Al die zelfstandige mensen gingen onder druk ineens naar mij kijken. Ze hadden veel meer structuur nodig dan ik ooit had gefantaseerd. Ik ontdekte dat mensen eigenlijk dolgraag structuur willen, ook al zeggen ze dat ze er een hekel aan hebben.’
Daarop ging Hameeteman aan de slag: functiebeschrijvingen maken, afdelingen formeren. En plotseling gingen mensen zich anders gedragen: in plaats van naar de wijde wereld te kijken, zagen ze alleen nog maar de spreadsheets. ‘En dat waren dezelfde mensen! Ongelofelijk. Plotseling veranderden initiatiefrijke mensen in werknemers die kansen aan zich voorbij lieten lopen en klaagden dat een andere afdeling het niet goed oppakte. Alle energie vloeide weg uit m’n bedrijf. Door structuur aan te brengen en verantwoordelijkheden te benoemen, verdween alle motivatie. Mensen deden wat ze werd gevraagd, niet wat nodig was.’

En dus? Wat was de oplossing?

In fase 3 werd gepoogd om het beste uit twee werelden te nemen. ‘Structuur is broodnodig, ben ik achtergekomen. Het vervelende is alleen dat je in een gestructureerde omgeving niet tot innovatie kunt komen. Dat kun je ook niet van (blauwe) mensen verwachten: hun taak is het om alle risico plat te slaan. Daar zijn ze op getraind.’
Het blauw in organisaties is doorgaans wel in orde, zegt Hameeteman: ‘De blauwe logica is vreselijk dominant. De ratio lijkt altijd gelijk te krijgen. Maar innovatie vindt plaats door buiten de kaders te denken. En daar moet je de ruimte voor geven. Niet binnen het proces, maar erbuiten. Het vraagt ook om een ander soort leiderschap. Geef je leiding aan innovatieve (gele) mensen, dan wil je juist dat mensen zo uniek mogelijk zijn.’
Steve Jobs is zo’n leider die aandacht had voor geel èn blauw. ‘Hij kon zowel de structuur begrijpen en aansturen, als er helemaal uitstappen en nieuwe apparaten bedenken. Hij kon het allebei op een hoog niveau. Dat is uitzonderlijk, de meeste mensen hebben een voorkeur voor een van de twee.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

1 reactie

  1. Chris Lemmens op

    Ik praat graag eens verder met Roland Hameeteman. Geloof heel erg in dit inzicht. Wij werken als CEES met dezelfde principes bij onze klanten.
    Creativiteit is een must mits je passende processen nastreeft.