‘Mantelzorg moet uit de taboesfeer’

2

Een op de vijf werknemers is ook mantelzorger. Denk daar vooral niet te licht over, want mantelzorg is belastend en kan tot verzuim leiden. Martijn Tillema, adviseur van Werk&Mantelzorg, geeft 4 tips aan HR. Hoe kunt u in uw organisatie met mantelzorg(ers) omgaan?

Martijn Tillema

Afgelopen zaterdag was het de Dag van de Mantelzorg. Mensen die intensief zorg verlenen aan een dierbare, zoals aan een ouder, een partner of een kind, werden in het zonnetje gezet. Dat is nodig, want mantelzorg is nog altijd beladen. Ook op het werk. Martijn Tillema, adviseur van Werk&Mantelzorg én van belangenvereniging Mezzo, legt uit: ‘Mantelzorgers verlenen hun zorg uit liefde, uit betrokkenheid. Het is een vanzelfsprekendheid. Ze kiezen er ook niet voor om voor hun dierbare te zorgen, het overkomt ze. Mantelzorgers vinden het zo gewoon wat ze doen, dat ze er geen aparte status aan geven. Ze erkennen zichzelf eigenlijk niet. Het wordt tijd dat mantelzorg uit de taboesfeer komt.’

Verzuim onder mantelzorgers

Volgens Tillema is het nodig dat mantelzorg geen taboe meer is, omdat mantelzorg belastend is. ‘Het begint vaak met wat kleine taken en verantwoordelijkheden, maar sluipenderwijs wordt de zorg steeds intensiever. Ter illustratie: na een jaar is het ziekteverzuim onder mantelzorgers tweemaal zo hoog als onder niet-mantelzorgers.’ Het is voor werkgevers belangrijk ervoor te zorgen dat werknemers werk en mantelzorg goed kunnen combineren. Om ziekteverzuim te voorkomen, maar ook om productiviteit te verhogen en aantrekkelijker te zijn voor personeel. Goed voor de duurzame inzetbaarheid dus. ‘Ik kom in de praktijk nog wel eens werkgevers tegen die huiverig zijn om met het onderwerp aan de slag te gaan’, vertelt Tillema. ‘Die zijn bang dat werknemers ineens in de rij staan om vrij te vragen. Ik begrijp die angst best, misbruik is ook niet altijd te voorkomen, maar de voordelen van goed mantelzorgbeleid zijn in mijn ogen groter dan de nadelen.’

Stap 1: bespreken

De wet geeft mogelijkheden voor mantelzorg. Denk aan het kortdurend zorgverlof, het langdurend zorgverlof en het calamiteitenverlof. Maar zijn al die mogelijkheden wel genoeg bekend in de organisatie? Om HR te helpen het thema mantelzorg body te geven, noemt Tillema 4 stappen die HR kan zetten. ‘Het begint met bespreken. Maak mantelzorg bespreekbaar, op directieniveau en in de teams en organisatie. Zorg dat je te weten komt hoeveel mantelzorgers er in je organisatie zijn, hoe leidinggevenden en collega’s tegen mantelzorg aankijken, et cetera. Werk&Mantelzorg heeft een 0-meting die werkgevers kunnen inzetten om een eerste inzicht te geven, en die ook het thema actueel en bespreekbaar maakt in de organisatie.’

Stap 2: beschrijven

Na bespreken volgt de volgende stap: beschrijven. ‘Wat is er allemaal nodig – aan communicatie, aan eventuele extra regelingen – om goede mantelzorg mogelijk te maken? Breng dat in kaart en maak er HR-beleid van’, zegt Tillema. ‘Houd er wel rekening mee dat mantelzorg vooral maatwerk is. Geen enkele mantelzorger is gelijk, geen enkele werksituatie is hetzelfde. Het gaat bij deze stap om algemene faciliteiten en tools om mantelzorg te ondersteunen.’

Stap 3: bekwamen

Als mantelzorg bespreekbaar is en als de regelingen duidelijk zijn beschreven, is het tijd voor bekwamen. Tillema: ‘Leidinggevenden én mantelzorgers moeten leren hoe ze een effectief gesprek over het onderwerp aan moeten gaan. Een gesprek waar men op zoek gaat naar meer begrip voor elkaar. Het gaat hier om gesprekken tussen leidinggevenden en mantelzorgers, maar ook om gesprekken tussen mantelzorgers en hun collega’s. Hoe ga je met concrete mantelzorgsituaties om? En hoe creëer je maatwerkoplossingen die echt en duurzaam helpen om balans en rust te brengen. Denk bijvoorbeeld aan thuiswerken of flexibele werktijden.’

Stap 4: borgen

Om te voorkomen dat het bij een eenmalige actie blijft, is het belangrijk mantelzorg in de organisatie te borgen. Dat is dan ook de vierde stap. Tillema: ‘Geef het onderwerp jaarlijks aandacht, bijvoorbeeld rond de Dag van de Mantelzorg. Maak het ook onderdeel van een gesprekkencyclus. Alleen zo zorg je ervoor dat er aandacht voor mantelzorg blijft.’

Goede voorbeelden van mantelzorg in de praktijk

In zijn werk komt Tillema genoeg goede voorbeelden tegen van ‘mantelzorgvriendelijke’ bedrijven. ‘Zo is er een schoonmaakorganisatie die mantelzorg gebruikt in zijn werving en selectie. Het is in die branche lastig om mensen te werven. De organisatie zegt in de advertenties nadrukkelijk op zoek te zijn naar mantelzorgers, vanwege hun vermogen tot organiseren en hun verantwoordelijkheidsgevoel.’

Een ander mooi voorbeeld is een groenvoorzieningsafdeling van een gemeente. ‘Daar was een werknemer wiens moeder geregeld valt. Dan kun je als werkgever natuurlijk prima wijzen op het calamiteitenverlof en die werknemer even naar zijn moeder laten gaan. Gevolg is wel dat hij tijdelijk geen werk kan verrichten. Een collega van deze werknemer bedacht dat het handiger zou zijn om hem standaard in te plannen in de wijk waar zijn moeder woont. Zo kan hij elke keer bij een val even bij zijn moeder langs. Dan ben je die werknemer natuurlijk nog steeds even kwijt op het werk, maar die tijd is wel korter geworden. Dit soort creatieve oplossingen verdienen wat mij betreft navolging bij andere organisaties.’

Lees meer over:

Over Auteur

Paul Poley

Paul Poley schrijft artikelen voor XpertHR. Hij is gespecialiseerd in de uitzendbranche en alles wat daarmee te maken heeft.

2 reacties

  1. Avatar
    Peter de Pagter op

    Er is nog een invalshoek en die is vanuit Wmo 2015. Werkgever en/of werknemer kunnen zich ook wenden tot de gemeente waar de zorgbehoevende woont. Die gemeente kan verzocht worden om de mantelzorger te ondersteunen om overbelasting te voorkomen. Die ondersteuning kan in natura of via een pgb. Dit laatste is mede voor de werkgever interessant omdat hij dan tijdelijk een vervanger kan inhuren.

    • Avatar
      Mantelzorgcentrum op

      Beste Peter,
      Interessant, een PGB inzetten als vervanging op de werkvloer. Bij mijn weten is het PGB bedoeld voor de zorg. Kun je uitleggen hoe je dit bedoelt?

Reageer