‘In een veilige sfeer durf je schaamteloos hulp te vragen’

0

In een vergadering van een hooggeleerd gezelschap hoorde Aukje Nauta een duur woord vallen. Ze durfde niet te vragen wat het betekende. ‘Dit is dus werkschaamte’, zegt de hoogleraar in haar XpertHR College. Nauta pleit voor het tegenovergestelde:  ‘Durf te vragen, durf te geven, durf te onderhandelen.’

duurzame inzetbaarheid werktrots

Aukje Nauta

In het webinar ‘Hoe werktrots bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid’ ging Aukje Nauta in op voorwaarden om prettig te blijven werken. Zij is arbeids- en organisatiepsycholoog. Bij de Universiteit Leiden werkt ze als bijzonder hoogleraar ‘Enhancing individuals in a dynamic work context’ vanwege opleidingsinstituut Sioo. Als onze Xpert hield ze al eerder een online-college over duurzame inzetbaarheid.

‘Schaamte is volgens Brené Brown, de Amerikaanse auteur van boeken over dit onderwerp, een duiveltje dat zegt dat je niet slim, mooi, talentvol en machtig genoeg bent’, zegt Aukje Nauta. Het kan een positief effect hebben als mensen zich ergens voor schamen. Zo leren ze hoe ze meer bij de groep horen als ze bepaalde dingen niet in het openbaar doen of zeggen. Maar de keerzijde kan een verstikkende cultuur zijn waarin niemand buiten de boot durft te vallen.

Creatieve energie

Voorbeeld: ‘Stel, je bent universitair docent en je schaamt je omdat een grote beursaanvraag is afgewezen. Als je je dan met je schaamtegevoelens terugtrekt, dan bestaat de kans dat je sombere gevoelens krijgt en daarmee jezelf beschadigt. Juist dan helpt het om met anderen – collega’s, je leidinggevende – te praten over dat gevoel. Daardoor kan het soms zelfs lukken om je schaamte om te zetten in creatieve energie. Voor lekker leren en werken is een voorwaarde dat je praat over teleurstellingen of tegenslagen in je werk en samen kijkt hoe je een volgende keer een vernieuwende bijdrage kunt leveren.’

Hoe vaak de deelnemers aan het webinar die creatieve energie ervaren op hun werk? Bijna een derde van de HR-professionals zegt nooit, bijna de helft een enkele keer, 17 procent zegt regelmatig en 3 procent vaak. ‘Willen de deelnemers uit de laatste groep contact met me opnemen?’, vraagt Aukje Nauta. ‘Ik neem graag een kijkje in de keuken.’

De hoogleraar laat een plaatje zien van een Amerikaans petrochemisch bedrijf waar medewerkers de vraag kregen wie zij ervoeren als energiegevend of -slurpend. Op de kaart die de onderzoekers daarvan maakten, wijzen de meeste rode pijlen naar de leidinggevenden. ‘De leiders van dit bedrijf moeten dus aan de bak’, concludeert Nauta. ‘Voor hen is het hoog tijd om in gesprek te gaan met hun mensen. En dan niet door te zenden, maar juist door hun mensen te vragen wat zij nodig hebben om hun werk vol energie te kunnen doen.’

Niet roddelen

Leidinggevenden en HR-professionals zouden volgens Nauta juist een veilige sfeer moeten creëren, waar medewerkers schaamteloos hulp kunnen vragen. Haar motto is: durf te vragen, durf te geven, durf te onderhandelen. ‘In een ‘bewust ontwikkelingsgerichte organisatie’ (BOO) gaan leidinggevenden en medewerkers oprecht het gesprek aan. Wat zijn ieders tekortkomingen, hoe kunnen ze hun imperfecties overwinnen? Een gevoel van veiligheid en vertrouwelijkheid is daarbij cruciaal. Ga dus vooral niet roddelen over de imperfecties die een collega zojuist met je heeft gedeeld. Op basis van studies bij drie bedrijven laten de onderzoekers Kegan en Lahey in hun boek over bewust ontwikkelingsgerichte organisaties zien dat daar persoonlijke groei en winst maken hand in hand gaan. Vertel dat maar aan de directie als die nog niet overtuigd is.’

Hoeveel deelnemers aan het webinar werken al in zo’n organisatie? De uitkomsten doen deugd en stellen teleur, zegt Aukje Nauta. Bijna 6 procent zegt: zeker weten. Bij 11 procent komt het ideaal van een ‘bewust ontwikkelingsgerichte organisatie’ in de buurt, 49 procent is op weg. Maar 35 procent staat er nog mijlenver vanaf.

Leestip van Aukje Nauta: het boek ‘Een cultuur voor iedereen’ van Robert Kegan en Lisa Lahey (2017).

Terugkijken:

Aanmelden kan hier!

Lees meer over:

Over Auteur

Jolan Douwes

Jolan Douwes is auteur van XpertHR. Behalve journalist is zij ook loopbaanadviseur. Zo pikt ze de laatste ontwikkelingen op het gebied van werk snel op. Voor XpertHR Actueel schrijft ze onder andere interviews en praktijkverhalen.

Reageer