Bescherm werknemers tegen een overval

0

Helemaal voorkomen dat een supermarkt wordt overvallen kan je als werkgever niet. Maar een werkgever heeft wel een zorgplicht en deze wordt zwaarder naarmate de werknemer meer risico loopt, zoals bij avondwerk. Wat zijn de verplichtingen van een ‘goede werkgever’?

Hoe staat het met de veiligheid in supermarkten?

Door een veelheid aan veiligheidsmaatregelen is het aantal gewapende overvallen op supermarkten de laatste jaren teruggedrongen tot onder de honderd per jaar. Om te beginnen is de pakkans vergroot door cameratoezicht. Op veel plekken werken winkels met politie en gemeente samen in crisisteams (KVO’s). Verder is de kans op buit kleiner door tijdsloten op kluizen en omdat er minder contant geld in omloop is. Tot slot is er de mogelijkheid om agressieve klanten een winkelverbod op te leggen van een jaar. Al die maatregelen bij elkaar werpen dus hun vruchten af, maar zorgen wel weer voor een verschuiving van kluis- naar kassa-overvallen. Dat zijn dramatische voorvallen voor kassamedewerkers. Ook agressie en winkeldiefstallen komen nog regelmatig voor.

De werkgever heeft een zorgplicht. Een supermarkt moet zijn werknemers beschermen tegen overval en diefstal. Wat mag je van de werkgever verwachten?

Feitelijk voldoet de werkgever aan z’n zorgplicht als hij de supermarkt-cao naleeft. Daarin staat namelijk heel precies omschreven wat er van de werkgever op veiligheidsgebied wordt verwacht:

  • Iedere nieuwe werknemer volgt een veiligheidsinstructie en is bekend met de veiligheidsrisico’s en afspraken.
  • Jaarlijks informeert de werkgever tijdens de week van de Veiligheid (week 41) alle werknemers over veiligheidsafspraken in hun winkel.
  • De werkgever stelt veiligheid jaarlijks in brede zin aan de orde in het overleg met werknemers (OR, werkoverleg, PVT).

Ter controle kan de werkgever de checklist ‘Geweld en Agressie Supermarktbranche’ gebruiken. Daarnaast moet de werkgever concrete maatregelen treffen om de veiligheid van werknemers te garanderen. Denk aan camera’s, waarschuwingsstickers of een alarmknop. Hoe hoger het risico op gevaar, hoe zwaarder de zorgplicht.

Als een werkgever aan zijn zorgplicht heeft voldaan, vervalt dan elke aansprakelijkheid voor schade die werknemer oploopt tijdens een overval?

Ja, in principe wel. De rechter zal beoordelen of de werkgever heeft voldaan aan de zorgplicht die op grond van artikel 7:658 BW op haar rust. Meestal is dat inderdaad het geval. Toch is het belangrijk om geen lacunes te laten vallen, zo blijkt uit een rechterlijke uitspraak uit 2015 . Een werkneemster stelde Albert Heijn na een overval aansprakelijk voor de schade die ze opliep na een overval in de vroege morgen tijdens het beladen van het magazijn. Ondanks dat Albert Heijn de gebruikelijke veiligheidsmaatregelen had genomen (alarmsysteem, camerasystemen, overvalknoppen, rolluiken, rampalen voor toegangsdeuren, secu-strips bij toegangsdeuren, kluis met tijdslot en systeem van gesloten geldoverdracht), vond de rechter deze niet specifiek genoeg. Het werd onvoldoende duidelijk dat de werkneemster niet wist dat zij de magazijndeur niet onbewaakt open mocht laten staan. De super werd aansprakelijk gehouden voor de materiële en immateriële schade van de werkneemster.

Wat kan er nog beter?

De laatste jaren is de ‘security awareness’ behoorlijk omhoog gegaan, constateert Jules van Well, woordvoerder van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL). Als een van de valkuilen noemt hij je blindstaren op technische veiligheidsmaatregelen, zoals camera’s en alarmering. ‘Natuurlijk zijn die belangrijk, maar belangrijker nog zijn de procedures en afspraken binnen de organisatie. Het personeel in supermarkten is vaak jong en wisselt snel. Toch moet iedereen op de hoogte zijn van de veiligheidsprocedures. Laat daarom alle nieuwe medewerkers de e-learning van het CBL Oog voor veiligheid volgen. Daarin leren medewerkers hoe te handelen bij agressie en hoe ze hulp moeten inroepen als gevaar dreigt. Stel de planning zo op dat er in de vroege ochtend en avond leidinggevenden aanwezig zijn van niveau, die weten hoe ze moeten handelen bij veiligheidsrisico’s.’

Is cameratoezicht verplicht?

Alleen wanneer in de afgelopen twee jaar tweemaal een overval heeft plaatsgevonden, is de werkgever verplicht tot plaatsing van een camerasysteem. In de andere gevallen laat de cao plaatsing van een camerasysteem afhangen van de winkelsituatie, dus van de ligging  en de incidenten- en overvalgeschiedenis. Ook de veiligheidsbeleving van de medewerkers kan een rol spelen. Zo nemen sommige werkgevers vragen over veiligheidsbeleving mee in een medewerkers-tevredenheidsonderzoek en laten deze meewegen bij de beslissing wel of geen camera’s te plaatsen.

Is een beveiliger in de winkel een goed idee?

‘Ja en nee’, zegt Jules van Well. ‘Van een beveiliger voorin de winkel gaat een soort preventieve werking uit. Maar er kleeft ook een risico aan, namelijk een vals gevoel van veiligheid bij de medewerkers die vervolgens minder alert worden. De beveiliger is een hulpmiddel, maar hij is niet alleen verantwoordelijk voor de veiligheid en houdt diefstal niet tegen. Net als bij cameratoezicht kun je de winkelsituatie of de medewerkers van die winkel laten meespelen in de beslissing. Maar probeer daar wel altijd kritisch naar te kijken.’

Wordt er voldoende aangifte bij de politie gedaan?

Jules van Well vindt van niet. En dat ligt volgens hem niet aan de aangiftebereidheid. ‘De hele procedure  is omslachtig voor medewerkers, die bovendien niet altijd het vertrouwen hebben dat er iets met de aangifte wordt gedaan. Het CBL zou heel graag zien dat het medewerkers makkelijker wordt gemaakt om aangifte te doen bij de politie. Bijvoorbeeld eenzelfde regeling als voor de branche Transport en Logistiek. Daarvoor heeft de politie een speciaal telefoonnummer geopend waar slachtoffers van ladingdiefstal 24 uur per dag aangifte kunnen doen.’

Moet de werkgever een overval waarbij een werknemer gewond raakt, melden als bedrijfsongeval bij de Inspectie SZW? 

Volgens een woordvoer van de Inspectie SZW is er bij een overval geen sprake van een bedrijfsongeval en is er dus geen meldplicht. Wel vindt de Inspectie het verstandig als winkeliers bij twijfel het ongeval toch melden. Dat kan simpel via de website van de Inspectie en kost niets. De Inspectie zal daarna beslissen of het incident onderzocht moet worden of niet.

Wat mag je bij een overval aan opvang verwachten van de werkgever?

De rechtspraak leert dat van de werkgever veel aan nazorg mag worden verlangd, schrijft een advocaat van Beer AdvocatenOm te beginnen laagdrempelige psychologische opvang en zo nodig inschakelen van psycholoog, psychiater of traumabegeleiding. De HR-medewerker of leidinggevende moet contact houden met de werknemer. En de werkgever moet pro-actief zijn in het aanbieden van hulp. Hij mag dus niet afwachten tot er zich problemen aandienen. Verzuimt hij, dan loopt hij risico aansprakelijk te worden gesteld voor de schade. Zo is een werkgever wel eens aansprakelijk gehouden voor psychisch letsel, nadat deze onvoldoende nazorg had gepleegd na een gewapende overval.

Download de checklist voor managers Wat doe je tegen agressie in je supermarkt? en protocollen voor Aanhouding winkeldieven, Bevoorrading supermarkten en Standaard winkelontzegging bij het CBL>>

  • Maar wat als de dief een van de eigen werknemers? Dan volg je dit stappenplan>>

 

Lees meer over:

Over Auteur

Annet Maseland

Annet Maseland is freelance-redacteur van XpertHR Actueel. Ze schrijft al jaren over HR en personeelszaken.

Reageer