BlogStop met Belbin, SMART en andere managementsprookjes

2

Docent HRM Tomer Kedar leest het boek ‘de succesillusie’ en schrikt van de denkfouten die hij – volgens de auteur van dat boek – maakt op HR- en managementgebied. Zogenaamde managementsprookjes die vooral bedoeld zijn om geld te verdienen.

Richard Engelfriet schreef het boek ‘de succesillusie’. Een ontluisterend boek voor mensen die ‘iets doen’ met HR. Ik schrok in ieder geval – ik trap namelijk in nogal wat van de denkfouten die hij beschrijft. Hij plaatst een aantal terechte kanttekeningen bij mijn favoriete managementmethoden.

Succes is niet maakbaar

We leven in een tijd waarin de Amerikaanse droom dominant is: ‘als je hard werkt, en in jezelf gelooft, kan je alles worden wat je wil.’ Kortom, succes is maakbaar. Die gedachtegang trekken we graag door naar organisaties. En als succes maakbaar is, hoef je alleen nog maar te ontdekken wat die sleutel tot succes dan is. Afhankelijk van wie je het vraagt betekent dat: SMART-doelen stellen, disruptief innoveren, vergaderen op skippyballen, en je kan natuurlijk niet presteren als je je eigen persoonlijkheidstype niet kent.

De beste voorspeller van het financiële succes van een kind, is de financiële situatie van zijn ouders. De president van de Verenigde Staten is niet toevallig een multimiljardair. Individueel succes is niet maakbaar, en dat van organisaties ook niet. Op humoristische wijze maakt Engelfriet gehakt van de methoden van Covey tot Sinek. We willen zo graag dat succes maakbaar is, dus proberen (en geloven) we van alles. Tegelijkertijd zit er een risico in deze gedachtegang: ‘als je niet succesvol bent, is het dus je eigen schuld.’ Een pechvogel willen we wel helpen, een loser niet.

Managementsprookjes

Richard Engelfriet bespreekt honderd managementsprookjes waar grof voor wordt betaald (in geld en tijd), maar waar geen enkel bewijs voor is dat het werkt. Zo stelt hij de voorspellende waarde van Belbin gelijk aan de kans dat u Repelsteeltje ontmoet in de supermarkt. Je hebt net zoveel kans op de juiste kandidaat door je neefje van zes een kandidaat te laten selecteren als de MBTI persoonlijkheidstest te gebruiken – ‘het enige verschil is het prijskaartje dat je betaalt’. En je moet er toch niet aan denken dat ze een pilot doen met zelforganisatie bij de NS-dienstregeling, grapt Engelfriet: ‘De intercity naar Alkmaar zal vandaag volgens een natuurlijk proces rijden. De vertrektijd ontstaat spontaan.’

Denkfouten

Er zijn allerlei denkfouten die we maken waardoor we de managementsprookjes geloven. Er staat een dure, succesvolle spreker op een podium die wetenschappelijk onderzoek aanhaalt, misschien zelfs wel een boek heeft gepubliceerd. De spreker presenteert zichzelf zo als autoriteit, maar dat de spreker duur is, maakt zijn claims nog meer waar – we geloven de spreker wel sneller. De managementsprookjes maken vaak overtuigend gebruik van ‘goede voorbeelden’. Zo gebruikt haalt Sinek Apple regelmatig aan als bewijs dat je als bedrijf met het ‘waarom’ moet beginnen om succesvol te worden.

Mijn opa is inmiddels 97 en rookt als een ketter. Dat maakt roken nog niet gezond (al claimt hij van wel, tot grote frustratie van mijn oma). Je kan pas uitspraken doen over hoe gezond roken is, als je naar alle rokers kijkt – niet alleen naar de rokers die heel oud zijn geworden. Ik probeerde een aantal jaar geleden een bedrijfje op te zetten om werkgeluk te stimuleren en startte ook vanuit het waarom. Daar is helemaal niets van terecht gekomen. Een anekdote over mijn mislukking is overigens evenmin bewijs als de goede voorbeelden van de managementsprekers.

Persoonlijkheidstest

Ik ben jarenlang een aanhanger geweest van de MBTI persoonlijkheidstest. Ik vond dat de test me inzicht had gegeven in mijn persoonlijkheid. Ik herkende me in de uitslag, en ik vond het een bruikbare manier om met andere mensen over mijn (en hun) kwaliteiten te praten. Ik raadde de test aan andere mensen aan. Het is jammer dat ik toen ik de test nogmaals deed de uitslag flink veranderde – ben ik een ENTP of toch een INFJ?

We schijnen ons nogal snel te herkennen in testuitslagen. Dit heet het Forer effect. In 1948 legde psycholoog Forer al zijn studenten een vragenlijst voor, waarna zij een korte persoonlijkheidsschets kregen op basis van de test. De studenten beoordeelden de test gemiddeld als zeer accuraat dus. In werkelijkheid had elke student exact dezelfde uitslag gekregen. Forer had de uitspraken uit een astrologieboek gehaald: ‘soms twijfel je of je de juiste beslissing hebt genomen’, ‘je hebt aspiraties die niet zo realistisch zijn’. Dat ik de uitslag van de MBTI als zinvol ervoer, betekende nog niet dat het een goede test was.

Verfrissend tegengeluid

Ik heb het boek van Engelfriet in een ruk uitgelezen. Voor mij was het een nodig en verfrissend tegengeluid die mijn eigen overtuigingen uitdagen. De wereld is lang niet zo maakbaar als ons soms wordt voorgespiegeld. We hebben echter wel een beetje invloed op de wereld om ons heen. Dit boek nodigt uit om nog eens goed na te denken hoe we die invloed vormgeven.

NB: Ik ken Richard Engelfriet niet, en heb ook geen aandelen in het boek. Ik heb het boek wel met veel interesse gelezen en kan me voorstellen dat andere collega’s in het HR-vak er ook van kunnen leren.

Lees meer over:

Over Auteur

Tomer Kedar

Tomer Kedar is Docent HRM aan de Hogeschool in Leiden.

2 reacties

  1. HA, dat triggert zeg! Aandelen of niet, ik heb het boek direct besteld. Voor €20 levert Bol het gratis. Ben heel benieuwd wat de heer Engelfriet te melden heeft. Binnen de HR is er veel ‘wolkenpraat’ en ik zit middenin de HRM-bachelor opleiding en middenin mijn moduleopdrachten die ik uiteraard SMART moet schrijven, gelardeerd met een modelletje hier en een modelletje daar. Soms bekruipt mij de gedachte dat het efficiënter is om met een medewerker een kop koffie te gaan drinken om even bij te praten dan veel tijd te steken in plannen, protocollen, handboeken, functiehuizen, ken- en stuurgetallen enzovoorts. Ben benieuwd wat de vakbroeders en zusters hier van vinden.

  2. Ellen Heijn coach2talent op

    Het boek van Richard Engelfriet is zeker de moeite waard. Al is het maar om anders te kijken naar managementmodellen.
    Ik ben zelf fan van MBTI en wil daarom wel een kanttekening plaatsen. Engelfriet beweert dat er voor alle modellen, methodes en methodieken geen bewijs is dat er succes behaald gaat worden. Voor het tegenovergestelde is echter ook geen bewijs. Dat alle modellen en methodieken slecht zijn voor organisaties / mensen. Er is namelijk geen bewijs dat ze niet succesvol kunnen zijn voor organisaties. Het belangrijkste is dat ieder individu soms een prikkel of hupmiddel nodig heeft om te groeien of anders naar zichzelf te kijken. Uiteindelijk zit de wijsheid in elk individu zelf. Succes is daarbij een relatief begrip.

    Belangrijker is de verbinding met jezelf maken. Zodat je je talent kunt blijven ontwikkelen. En ik ben het eens met Engelfriet dat dat niet per definitie uitsluitend met behulp van management modellen werkt. Mij inspireerde onlangs de film Down to Earth, daar zijn mensen met zoveel wijsheid aan het woord, die hebben nog nooit een managementboek of model gebruikt. Mijn zoon zei mam kan ik niet een jaar bij zo’n persoon gaan wonen, daar leer ik toch veel meer dan op school. De kern is dat je op veel manieren verbinding met je hart kunt maken en vandaar uit je pad volgen. Die verbinding met je hart heb je als kind en vaak raak je die kwijt onderweg op weg naar “succes”, die verbinding leer je niet uit boeken op school of met management modellen. Een instrument als MBTI kan je wel inzicht geven in waar je vandaan komt en helpen de verbinding met je hart opnieuw te maken. Tot slot op het moment dat er een andere uitslag uit de vragenlijst rolt, dan de eerste keer kan je je afvragen hoe dat komt.

Reageer