Verbod loonsverlaging bij V&D alleen voor vakbondsleden

1

De rechter heeft de loonsverlaging die V&D haar medewerkers wil opleggen, verboden. Maar dat verbod geldt alleen voor de vakbondsleden en werknemers die het kort geding hebben aangespannen. FNV probeerde nog een algemeen verbod te krijgen, maar dat mislukte.

De situatie

De situatie is bekend. V&D wil de loonkosten drastisch verlagen door o.a. met terugwerkende kracht per 1 februari 2015 een loonsverlaging van 3% voor al het personeel door te voeren en in 2016 nog eens 2,8%. Het bedrijf wil de arbeidsvoorwaarden zo in twee jaar tijd terugbrengen naar het niveau van de cao INretail. Dat zou in de komende vier jaar een besparing moeten opleveren van totaal 36,3 miljoen euro. De winkelketen zegt dat de loonkostenbesparing deel uitmaakt van een totaalpakket aan maatregelen waarin de banken, de verhuurder, de belastingdienst en enig aandeelhouder Sun Capital allemaal meedoen. Vakbonden FNV en CNV en vier individuele werknemers spannen gezamenlijk een kort geding aan om de loonsverlaging en de aanpassing van de senioren- en vakantiedagen tegen te houden.

Bij de rechter: verbod op loonsverlaging
De bonden en de werknemers vinden dat er geen rechtsgrond is voor de loonsverlaging. Dat is eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden. Samengevat wordt aan de rechter gevraagd om V&D te verbieden de lonen te verlagen en de senioren- en vakantie-uren in te houden. De werknemers lopen een flink risico als de verlaging wordt doorgevoerd en er vervolgens toch ontslagen vallen. De medewerkers krijgen dan een uitkering gebaseerd op hun verlaagde inkomen.

Het verweer van V&D: loonsverlaging mag
V&D is van mening dat zij de loonsverlaging mag opleggen en verwijst daarbij naar verschillende rechtsgronden, onder meer het eenzijdig wijzigingsbeding, het goed werknemerschap en de redelijkheid en billijkheid (resp. art. 7:613, 7:611, 6:248 BW).

V&D onderbouwt haar vordering verder met onder meer de volgende argumenten:

De lonen bij V&D liggen hoger dan in de cao INretail en daarmee hoger dan in de branche. De huurkosten zijn gestegen terwijl de omzet is gedaald. Nieuwkomers op de huurmarkt zoals Primark betalen veel lagere huren. Vooral de hoge loon- en huurkosten zijn “de grootste zorg”.

Het oordeel
Over het beroep op het eenzijdig wijzigingsbeding is de rechter vrij kort. In een aantal het is onduidelijk hoeveel contracten staat wel een wijzigingsbeding maar het is niet duidelijk op welke bepalingen en regelingen dat beding precies doelt. En dat vereist het schriftelijkheidsvereiste uit de wet wel. V&D kan daarom niet op basis van dit algemeen geformuleerde beding de arbeidsvoorwaarden wijzigen.

Loonsverlaging aanvaarden op basis van goed werknemerschap?
Het is duidelijk dat V&D in zwaar weer verkeert en daarom is het gerechtvaardigd dat het bedrijf kosten gaat verlagen. Maar als op grond van goed werknemerschap de werknemers in een situatie als deze akkoord moeten gaan met een substantiële loonsverlaging, zou dat uitholling zijn van het wettelijke systeem van de arbeidsrechtelijke bescherming.
V&D kan niet op grond van goed werknemerschap van haar werknemers eisen dat zij akkoord gaan met de loonsverlaging. Daar volgt ook uit dat acceptatie evenmin kan worden afgedwongen op grond van redelijkheid en billijkheid.

Geld van verkocht onroerend goed
De rechter wijst daarbij nog fijntjes op het feit dat het bedrijf in de periode 2006-2007 al het onroerend goed heeft verkocht. Als dat niet was gebeurd, of als het geld ten goede was gekomen aan de huurkosten die nu betaald moeten worden, was een ingrijpende reductie van de huur- en loonkosten wellicht minder dringend geweest.

Eerdere zaken minder omvangrijk
Beide partijen verwijzen naar eerdere rechtspraak om hun zaak te onderbouwen maar de rechter wijst erop dat het in die eerdere zaken niet om zoveel werknemers en een zo substantiële eenzijdige verlaging van primaire arbeidsvoorwaarden ging.

Geen loonsverlaging
De rechter oordeelt dat de loonsverlaging en de aanpassing van de andere arbeidsvoorwaarden niet terecht is. De eisers hoeven die aanpassingen dus ook niet te accepteren.

Alleen voor vakbondsleden
CNV vorderde alleen voor haar eigen leden. FNV vorderde nakoming van de oude arbeidsvoorwaarden voor alle medewerkers en onderbouwde dat onder meer met 1500 handtekeningen tegen de loonsverlaging. Maar omdat uit het ingebrachte materiaal en de cijfers niet duidelijk is dat FNV voor een duidelijke meerderheid om het verbod vraagt, wijst de rechter dat deel van de vordering af. De uitspraak geldt daarmee alleen voor vakbondsleden en de vier betrokken werknemers.

Meteen uitvoerbaar?
V&D vraagt de rechter om de uitspraak niet ‘uitvoerbaar bij voorraad’ te maken. Dit in verband met de financiële positie en de mogelijkheid van een hoger beroep. Maar de rechter is het met de eisers eens dat hun belang om te kunnen beschikken over hun volledige salaris zwaarder weegt.

Gegevens rechtszaak:

ECLI:NL:RBAMS:2015:899. Datum uitspraak: 23 februari 2015

Lees ook: 3 vragen over het loonoffer bij V&D

Lees meer over:

Over Auteur

Mr. Ingrid Kooijman is auteur bij XpertHR. Voor XpertHR Actueel houdt ze de jurisprudentie scherp in de gaten. Ze schrijft over arbeidsrecht, HRM en projectmanagement.

1 reactie