Hoogleraar Willem Verbeke: ‘Incentive is geen vies woord meer’

0

Nu de arbeidsmarkt krapper wordt, staat beloning weer op de agenda. In een serie interviews vragen we hoogleraren naar inventieve manieren om talentvol personeel binnen te halen en te behouden. Willem Verbeke*, hoogleraar Sales en Account Management van de Erasmus Universiteit Rotterdam: ‘HR moet er alert op zijn dat incentives slim worden ingezet.’

Bent u tevreden met uw beloning?

Willem Verbeke

‘Er is al langer een discussie over de salarissen van Nederlandse hoogleraren. Wij hebben bijbaantjes nodig om onze onderzoeken te kunnen betalen. Gelukkig lukt dat bij mij. Ik werk fulltime bij de Erasmus Universiteit, maar ik word parttime betaald. In vergelijking met Amerikaanse hoogleraren hebben we in Nederland lage salarissen, maar we zijn wel een van de productiefste landen ter wereld.’

Krijgt u een bonus als u goed presteert?

‘Onze Economische Faculteit werkt met zogenoemde incentives om mensen aan te zetten goed te presteren. Om innovatie te stimuleren in het onderwijs is een competitie uitgeschreven van 100 duizend euro. Winnaars kregen bijvoorbeeld 10 duizend euro waarmee ze vernieuwingen konden uitproberen in de klas. Door kleine bedragen te geven, spaart de faculteit miljoenen. De onderwijsvernieuwing trekt namelijk ook weer nieuwe en vooral buitenlandse studenten aan. Twee jaar geleden heb ik 10 duizend euro voor een onderwijsinnovatie-project gekregen. Mijn studenten vonden dat geweldig.’

Bent u voorstander van deze aanpak?

‘Absoluut. Bonussen hebben een slecht imago en een incentive was jarenlang een vies woord. Dat begint nu te veranderen. Ik noem liever geen namen, maar ik ken veel bedrijven in de autobranche die met incentives werken. Daarbij gaat het niet alleen om geld. Een incentive kan ook erkenning geven of de vrijheid om minder les te geven en meer te publiceren.

‘Onze universiteit werkt met een uniek systeem, het bekende Erasmus Research Institute of Management (ERIM), dat onze wetenschappers stimuleert te publiceren in internationale vakbladen. Je vliegt eruit als je te weinig hebt geschreven of je bijdragen te weinig invloedrijk zijn. Dit systeem houdt mij wakker, ik werk keihard om lid te kunnen blijven van ERIM.’

Zijn werknemers vooral ontvankelijk voor financiële prikkels en status?

‘Incentives moeten passen bij de cultuur van een organisatie. In de saleswereld zijn mensen vaak gevoelig voor auto’s. Hoe beter ze verkopen, hoe mooier hun wagen. Als journalist ben jij misschien blijer met een eigen rubriek, een buitenlandse reis of een interview met topmensen. Ik raad organisaties aan te experimenteren welke incentives het best aansluiten. HR kan daar een rol in spelen.’

Welke rol ziet u precies voor HR?

‘Het management bedenkt nu vaak nog welke incentives het personeel kan motiveren. Maar HR kan wel meedenken en faciliteren. De personeelsafdeling weet weer beter welke strategie of cultuur een organisatie heeft. Als intellectuele groei belangrijk is, kun je een mooie training of een buitenlands congres in het vooruitzicht stellen. Wil je de teamprestatie bevorderen, bedenk dan een toernooi met een aantrekkelijke prijs.

‘Twee jaar geleden heb ik met twee collega’s een experiment gedaan met zo’n evenement voor verkoopmedewerkers in winkels. Het winkelfiliaal met de grootste omzet kon na een aantal ronden beloond worden met een geldprijs en meer status. Het wedstrijdelement had een stimulerend effect op de prestaties.

‘Uit dat experiment kwam nog iets opmerkelijks: vaak beschouwen fulltimers hun collega- parttimers als de ‘outgroup’, maar door deel te nemen aan de wedstrijd werden de parttimers opgenomen in het team en werd de outgroup het team waartegen ze concurreerden. Een verkoopwedstrijd brengt dus ook mensen op de winkelvloer samen.’

Zijn de incentives niet alleen voor de beste medewerkers?

‘Ook daar is onderzoek naar gedaan: vaak krijgen de toppers en de achterblijvers de meeste aandacht. Maar de meerderheid van het personeel zit in de middengroep. HR moet er alert op zijn dat incentives slim worden ingezet. Bij de ronde van Frankrijk zijn er wel zeven truien te winnen, niet alleen voor de snelste wielrenner. Onze economische faculteit heeft een dankbaarheidsprijs voor het ondersteunend personeel en voor de schoonmakers. De foto van de beste poetsters hangen aan de muur.’

Is dat niet een beetje Amerikaans?

‘Het leuke aan Nederlanders is dat wij minder geldgedreven zijn dan Amerikanen. Erkenning is vaak net zo belangrijk. Daardoor zijn incentives in Nederland minder extreem. Een belangrijke vraag voor HR kan zijn: hoe kunnen hun bedrijven of instellingen hun personeel motiveren zonder dat het puur om geld gaat?’

Willem Verbeke is hoogleraar Sales en Account Management aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en mede-eigenaar van het Sales en Account Management Instituut Professional Capital. Hij schreef onder meer het boek ‘Doeltreffend beïnvloeden’ (2017).

 

Lees meer over:

Over Auteur

Jolan Douwes

Jolan Douwes is auteur van XpertHR. Behalve journalist is zij ook loopbaanadviseur. Zo pikt ze de laatste ontwikkelingen op het gebied van werk snel op. Voor XpertHR Actueel schrijft ze onder andere interviews en praktijkverhalen.

Reageer