Als de manager een algoritme is …

0

Snelle jongens van hippe start-ups hebben een nieuwe vorm van leidinggeven bedacht: Algoritme Management. Op het eerste gezicht scientific management in het kwadraat, er is veel efficiencywinst mogelijk. Of is het uitbuiting?

In de ‘gig economy’ sturen bedrijven als Uber en Deliveroo hun medewerkers aan via de smartphone. Is dit bevrijding of uitbuiting, is de centrale vraag in een artikel in de Financial Times

Algoritme

Algoritme Management ziet er in de praktijk ongeveer zo uit: een Londense man (Kyaw, 30) werkt voor de Britse variant van Thuisbezorgd.nl. Hij staat op straat te wachten tot hij een klus krijgt aangeboden. Een app op zijn telefoon geeft een belletje, waar hij binnen 30 seconden op moet antwoorden. Doet hij dat niet, dan krijgt hij een aantekening. Hij weet niet waar hij het eten heen moet brengen, dat hoort hij pas als hij de klus heeft aangenomen. Kyaw moet tot 50 uur per week werken, waarvan (verplicht) veel in het weekend.
Fascinerend is dat dit soort medewerkers officieel zelfstandig ondernemer zijn, maar dat de bedrijven alle voorwaarden bepalen. Taxigigant Uber is een ander voorbeeld. Als de app een nieuwe update krijgt, kan het zomaar zijn dat de beloning opnieuw naar beneden is bijgesteld.
Werkgevers zijn in staat om sterk te sturen op prestatie. Reageren arbeiders snel genoeg op de app? Rijden ze snel genoeg door het verkeer? Het wordt allemaal gemeten. Een van de Uber-rijders kreeg het berichtje: ‘Hoi, gelukkig kerstfeest en een gelukkig nieuwjaar. We zijn de roosters voor volgend jaar aan het maken, en willen je graag inhuren, maar je cijfers blijven steken.’ Twee weken daarna kreeg hij het bericht dat hij toch niet snel genoeg door het verkeer reed en dat zijn account per direct werd opgeheven.

Voordelen voor werkgevers

De ‘gig economy’ heeft voor werkgevers veel voordelen. Het Carnegie Mellon University Human-Computer Interaction Institute zegt dat ‘transport op deze manier zo betrouwbaar wordt als water uit de kraan’. Volgens hen lost Algoritme Management een probleem op: hoe je een team mensen instrueert, controleert en evalueert, zodat ze een gestandaardiseerde service leveren. Ook levert het nieuwe banen op en betere en goedkopere service aan klanten. Tot slot brengt het transparantie en eerlijkheid in delen van de arbeidsmarkt die van oudsher gekenmerkt worden door inefficiency, ondoorzichtigheid en slechte leidinggevenden.

Gig economy brengt klanten

Inmiddels is het een business geworden. Een bedrijf als Percolata analyseert het hele bedrijfsproces voor je. Ze kunnen van elke medewerker zien op welke dagen en tijdens welke uren hij goed presteert. En – bijvoorbeeld in winkels – welke teamsamenstelling optimaal is. Zo kun je zien dat iemand tussen 9 en 12 uur met collega X beter presteert dan tussen 15 en 17 uur met collega Y. Het algoritme is beter dan een manager, en zorgt (volgens het bedrijf) voor een verkoopstijging van 10 tot 30 procent.

Nadelen voor werknemers

Werknemers zijn ziedend, bijvoorbeeld als het gaat om de Uber-contracten. Ze gaan al wekenlang de straat op om te protesteren tegen onmenselijke arbeidsverhoudingen. Ook zijn ze ziedend over de willekeur die bedrijven aan de dag leggen als het gaat om beloning. Ten slotte zien ze dat het steeds moeilijker wordt om een fatsoenlijk salaris bij elkaar te werken.

Taylorisme 2.0

De link met Frederick Winslow Taylor is gauw gelegd. Hij schreef in 1911 het boek The Principles of Scientific Management, wat feitelijk de basis vormde van het managementidee. Een hoogleraar aan Oxford, Jeremias Prassl, zegt: ‘Algoritmes zorgen ervoor dat bedrijven een mate van controle kunnen behalen waar zelfs de meest gestaalde Tayloristen alleen maar van hadden kunnen dromen.’

Luister hier de podcast van de Financial Times, over de terugkeer van het Taylorisme.

Lees meer over:

Over Auteur

Basti Baroncini schrijft met liefde over alle onderwerpen binnen het HR-vakgebied, maar zijn hart gaat pas écht sneller kloppen wanneer het gaat om strategie en om mensen. Sociale innovatie, duurzame inzetbaarheid, ontwikkeling & onderwijs, verandertrajecten, draagvlak, communicatie en leiderschap zijn voorbeelden van onderwerpen waar hij graag over schrijft.