Versoberd pensioen leidt tot verlaagde inzet op werk

0

Het versoberen van pensioenrechten heeft een negatief effect op de mentale gezondheid, het welzijn en op de werkinzet van oudere werknemers.

Dat blijkt uit onderzoek van Raymond Montizaan waarop hij op 23 september promoveerde aan de Universiteit Maastricht.

Het doel van het proefschrift was te bepalen in welke mate hervormingen van pensioenstelsels een effect hebben op trainingsparticipatie, de geleverde inspanning op het werk, het welzijn en de mentale gezondheid van oudere werknemers.
Het nieuwe pensioensysteem voor de publieke sector werd geïntroduceerd op 1 januari 2006 en schrijft voor dat werknemers die geboren werden voor 1950 hun oude genereuze prepensioenrechten (FPU-regeling) behouden terwijl degenen die geboren werden na 1949 worden geconfronteerd met een substantiële verlaging van hun pensioenrechten.

Meer depressie

Het onderzoek toont aan dat de versobering van de pensioenrechten een negatief effect heeft op de mentale gezondheid en het welzijn van werknemers. Heeft in de groep van voor 1950 3,5 procent depressieklachten, in de groep van na 1949 is dat 5,0 procent. Raymond Montizaan: ‘Dat is een stijging van 40 procent, dat is behoorlijk veel en ook wel opvallend. Uit de resultaten blijkt verder dat mensen minder tevreden met het leven zijn. Op een 11-puntsschaal gaat het om een verschil van 0,15. Dat lijkt misschien weinig, maar uit ervaring weten we dat het heel erg moeilijk is om een verandering in welzijn te bewerkstelligen. In andere woorden: voor een daling in geluk is heel veel nodig. We hebben berekend dat het te vergelijken is met een inkomensdaling van bijna 40 procent. Daar kun je je wel iets bij voorstellen.’

Of de productiviteit van werknemers ook daalt wanneer ze te maken hebben met een soberder pensioenregeling, kan Montizaan niet eenduidig antwoorden: ‘Productiviteit is heel moeilijk te meten. Bij een medewerker van een callcenter kun je de hoeveelheid telefoontjes meten, maar hoe doe je dat bij iemand die voor de klas staat? Wat we wel weten is dat elementen als welzijn, depressie en werkinzet belangrijke indicatoren zijn voor productiviteit. Dat de productiviteit daalt is dus wel waarschijnlijk.’

Verklaring

Het negatieve effect op het welzijn volgt vooral uit het het feit dat de werknemers met versoberde pensioenrechten zich oneerlijk behandeld voelen. ‘Daarbij speelt ook sociale vergelijking mee. Wanneer er meer mensen als jij in hetzelfde schuitje zitten (dus geboren zijn in 1950), dan is het gevoel minder groot dan wanneer je met flink wat mensen werkt die nog net kunnen genieten van de ruime pensioenregelingen.’
Verder komen in het onderzoek wraakzuchtige neigingen naar voren: ‘Mensen hebben vaker de neiging om zich te revancheren, in dit geval door hun werkinzet te verlagen. Bij mensen die in de eerste drie maanden van 1950 geboren zijn, is die neiging zelfs nog weer sterker.’

Advies aan P&O

Raymond Montizaan heeft twee adviezen aan P&O’ers:

  1. Trainingen, opleidingen en cursussen geven plezier in het werk. Mensen moeten langer doorwerken, maar zorg er voor dat ze ook goed uitgerust zijn om dat laatste extra eindje te werken.
  2. Richt je als P&O’er niet alleen op het langer doorwerken, maar ook op de manier waarop. Het personeelsbeleid bij de (semi)overheid scoort onvoldoende, mede omdat er soms geen functioneringsgesprekken plaatsvinden of doorgroeimogelijkheden worden besproken. Specifiek beleid voor deze groep mensen is nodig.

Onderzoek

Een panel van circa zevenduizend mannelijke fulltime werknemers in de publieke sector (overheid en onderwijs) die geboren werden in 1949 of 1950 werd drie jaar met vragenlijsten gevolgd. Hun mentale gesteldheid en hun welzijn werd gemeten met een vragenlijst die gebaseerd is op een internationaal gevalideerde depressieschaal.

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.

Lees ook:
Zes richtlijnen voor het oplossen van generatieconflicten
Jonge Werkgevers steunen ingreep in pensioenuitkeringen
‘Psychisch verzuim kan fors omlaag’

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.