Flexibel pensioen goede oplossing in individuele gevallen

2

Langer doorwerken of eerder stoppen met werken: ze kunnen een aantal risico’s in het leven afdekken.

Helaas zijn de omstandigheden om de eigen pensioendatum te kiezen niet optimaal. Dat zegt Daniel van Vuuren, Hoofd Afdeling Sociale zekerheid van het CPB in het paper ‘Flexible Retirement’.

Volgens Van Vuuren heeft flexibele uittreding (de mogelijkheid om individueel de datum te kiezen waarop men stopt met werken) twee grote voordelen, die allebei te maken hebben met het opvangen van risico’s. ‘Als je de mogelijkheid hebt om te schuiven met je pensioendatum, kan dat functioneren als een soort verzekering. Stel dat pensioenvermogens verdampen, zoals we recentelijk hebben gezien, waardoor de pensioenuitkering lager wordt, kan het prettig zijn om langer door te werken dan wettelijk geregeld om toch je pensioen wat aan te vullen. De arbeid die je wilt en kunt verrichten, verzekert je als het ware tegen een inkomenstegenvaller.’

Soort verzekering
Daarnaast functioneert het éérder stoppen als een ander soort verzekering: ‘Wanneer mensen arbeidsongeschikt of ziek worden, en ze kunnen eerder stoppen met werken, dan functioneert een flexibele einddatum als een verzekering tegen fysiek ongemak. Eerder met pensioen betekent minder last van de ziekte.’

Realistisch?
Hoe realistisch is flexibele uittreding, we moeten immers allemaal langer werken? ‘De gemiddelde Nederlander moet inderdaad langer doorwerken, daar is iedereen het over eens. Maar dit soort individuele risico’s zou je wel degelijk moeten kunnen verzekeren. Het kan dus wel tegelijkertijd, al hangt hier wel een prijskaartje aan. De tijd waarin zestigers een royale vut kregen, is voorbij.’

Drie voorwaarden
In het paper schetst Daniel van Vuuren drie voorwaarden waardoor flexibele uittreding als een verzekering kan functioneren om de genoemde risico’s af te dekken.
1. ‘Het moet voor de werknemer mogelijk zijn om de pensioenleeftijd aan te passen zonder dat dit veel kosten met zich meebrengt. In principe hebben we dat geregeld in Nederland, al is er sprake van een actuarieel stelsel waarin mensen die later stoppen meer pensioen krijgen en omgekeerd. Toch zijn er complicaties, bijvoorbeeld bij de overheid. Daar verspelen werknemers veel rechten als ze langer doorwerken dan 64 jaar en 11 maanden. Overigens is dit probleem van tijdelijke aard en zullen de jongere cohorten wel ongestraft kunnen doorwerken tot aan (of na) hun 65e verjaardag. Een ander probleem is dat de AOW niet flexibel is, wat nu ook opgepakt is in het recente pensioenakkoord.’
2. ‘Werknemers moeten bereid zijn om langer door te willen werken als sprake is van een vermogensschok. Dit blijkt het geval te zijn: als mensen met negatieve financiële consequenties geconfronteerd worden en de (fysieke) mogelijkheid daartoe hebben, zijn ze bereid om langer door te werken.’
3. ‘De arbeidsmarkt voor ouderen moet het mogelijk maken dat men zijn uittredingsleeftijd aanpast. Dat is vaak wel een probleem. De arbeidsmarkt voor ouderen functioneert niet optimaal: ouderen hebben vaak een negatief imago waardoor het voor hen bijvoorbeeld lastig is om van baan te veranderen. Onlangs is een uitzendbureau begonnen met adverteren voor ouderen: dat zal alleen maar toenemen. Daarnaast is het zo dat fiscale en sociale zekerheidsregelingen het langer doorwerken kunnen ontmoedigen. Als ouderen van baan wisselen gaan ze er bijvoorbeeld in ontslagrechtvoorzieningen op achteruit: dat maakt het voor het individu niet makkelijk.’

Rol voor P&O’ers
Wat kunnen P&O’ers doen om flexibele uittreding makkelijker te maken? Volgens Van Vuuren is de tijd om ouderen zo snel mogelijk te lozen (zoals jaren geleden in de WAO gebeurde) sowieso passé. ‘Als je denkt dat iemand niet voldoende meer rendeert, moet je hem eigenlijk voor z’n vijftigste begeleiden naar nieuw werk. Of je zoekt een oplossing in onderwijs: wanneer je iemand op z’n 55ste een training geeft, rendeert die kennis anno 2011 nog zo’n tien jaar. Dat is twee keer zo lang als tot voor kort gebruikelijk was.’
Daarnaast bestaan er in de maatschappij veel vooroordelen over oudere werknemers, menselijkerwijs ook bij personeelszaken: ‘P&O’ers zouden misschien wat meer moeite kunnen doen om informatie te verkrijgen over oudere werknemers, in plaats van te varen op hun eigen vooroordelen. Vanuit de overheid zie je nu trouwens wel dat het kabinet werkt aan maatregelen om de arbeidsmarktpositie van ouderen te verbeteren.’

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.
 

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

2 reacties

  1. iemand die al 43 jaar werk en betaalt op

    Flexibele uittreding Leuke regeling, maar je moet wel een grote zak met geld onder je matras hebben liggen als oudere. Immers: ouderen worden met tientallen tegelijk de straat op gestuurd en dan kan dat bureau wel zijn best doen om m.n. 45-plussers weer aan het werk te krijgen, maar met tijdelijke contracten kom je er niet nadat je 40 jaren en meer gewerkt hebt. Deze groep wordt in een verkeerd licht gezet. Men (m.n. de jeugd) vindt het profiteurs, maar…. zij zijn de VUT kwijt (wel betaald; niet gehaald). Pensioen? Werd altijd als een gegarandeerde uitkering verkocht: blijkt nu niet waar te zijn. Nee, voor 55-plussers telt: WEL betaald, NIET gehaald. En dan hebben ZIJ ook nog eens Nederland groot gemaakt door te buffelen.

  2. Grietje Lof op

    Wat in de discussie over pensioenen vergeten wordt, is het feit dat veel mensen werken op basis van tijdelijke aanstellingen, en/of hier een paar uur en daar een paar uur (onderwijs), nulurencontracten en dat veel vrouwen helemaal geen pensioen konden opbouwen. En ook is er een groep die wel betaald heeft, maar op oudere leeftijd werkloos werd en dus geen VUT meer krijgt en/ of een pensioenbreuk heeft.
    Een pensioen lijkt mij een luxe artikel dat voor bepaalde groepen werknemers weggelegd is.
    Bovendien moet je deze discussie scheiden van de AOW discussie. Wij betalen allemaal AOW premie voor degenen die het nu nodig hebben. Dat is altijd zo geweest en geen probleem. Het probleem zit bij een kleine groep mensen die niet solidair willen zijn met de ouderen van nu en straks. De babyboom is maar tijdelijk. Het vergrijzingsprobleem is maar tijdelijk en gaat niet ongelimiteerd door. We worden nu al niet meer ouder. Veel mensen halen de 65 niet en anderen worden maar 66, 67. Bovendien werken er nu meer vrouwen en die betalen ook voor de AOW. Dus er wordt eigenlijk meer betaald dan vroeger.
    Ik vind wel dat je zelf moet kunnen kiezen of je door wil werken of niet. Maar als je door werkt dan moet je ook gewoon AOW premie betalen anders is er sprake van valse concurrentie met jongere mensen. Ik ken bedrijven waar ze jongere mensen ontslaan en AOW?rs aannemen omdat die goedkoper zijn. Dat is niet de bedoeling, volgens mij.