PraktijkvraagWat staat er in de toelichting op de gezagsverhouding?

0

Het begrip gezagsverhouding zorgt voor verwarring. Een nieuwe bijlage in het Handboek Loonheffingen moet meer handvatten bieden. Edith van Schie legt uit wat de Belastingdienst verduidelijkt.

Er is sprake van een arbeidsovereenkomst als is voldaan aan de criteria arbeid, loon en gezagsverhouding. Het criterium arbeid is over het algemeen vrij goed te definiëren. De werknemer is verplicht de arbeid persoonlijk te verrichten en de arbeid moet ‘gedurende zekere tijd’ worden verricht. Bij een overeenkomst van opdracht is de opdrachtnemer in principe niet verplicht om de werkzaamheden zelf te verrichten. Hij mag het werk door iemand anders laten doen. Als hij er maar voor zorgt dat het werk gedaan wordt zoals is afgesproken.

Ook het criterium loon is goed te bepalen. Loon in de zin van een arbeidsovereenkomst betekent dat de werknemer recht heeft op doorbetaling van loon als hij zijn vakantiedagen opneemt. Bij het criterium loon hoort ook dat de werkgever het loon van de werknemer moet doorbetalen als de werknemer ziek is. Verder horen bijvoorbeeld zaken als vakantiegeld en een dertiende maand bij het betalen van loon. Bij een overeenkomst van opdracht stuurt de opdrachtnemer een factuur, al dan niet met BTW, naar de opdrachtgever. De opdrachtgever betaalt pas nadat hij de factuur heeft ontvangen. Verder worden geen vergoedingen of verstrekkingen aan de opdrachtnemer betaald.

Beoordeling gezagsverhouding

Het derde criterium, de gezagsverhouding, blijkt in de praktijk lastiger. Het onderscheid tussen een arbeidsovereenkomst waar wel sprake is van een gezagsverhouding en een overeenkomst van opdracht waar de gezagsverhouding ontbreekt is niet altijd duidelijk. De bijlage in het Handboek Loonheffingen van de Belastingdienst gaat over de manier waarop de gezagsverhouding wordt beoordeeld. In de bijlage worden de elementen genoemd en uitgelegd die relevant zijn voor de beoordeling van de gezagsverhouding. Verder wordt inzicht gegeven in hoeverre een element bijdraagt aan de vaststelling dat er sprake is van een gezagsverhouding.

Bij de beoordeling of al dan niet sprake is van een gezagsverhouding, zijn de volgende elementen van belang:

  • leiding en toezicht
  • vergelijkbaarheid personeel
  • werktijden, locatie, materialen, hulpmiddelen en gereedschappen
  • manier waarop de werkende naar buiten treedt
  • overige relevante aspecten

Bij de beoordeling of er sprake is van een gezagsverhouding spelen alle elementen en hun onderlinge verhouding een rol. De lijst is echter niet limitatief. Ook andere elementen kunnen in een specifiek geval een rol spelen.

Duidelijk onderscheid

Het is belangrijk dat het onderscheid duidelijk is. Als er sprake is van een arbeidsovereenkomst dan moet de werkgever belasting en sociale premies aan de Belastingdienst afdragen. Bij een overeenkomst van opdracht hoeft de opdrachtgever dat niet te doen. Ook arbeidsrechtelijk is het onderscheid belangrijk. Als sprake is van een arbeidsovereenkomst, dan heeft de werknemer ontslagbescherming. Ook heeft hij recht op doorbetaling van zijn loon als hij ziek is, op doorbetaalde vakantiedagen, enzovoorts. Bij een overeenkomst van opdracht is dat allemaal niet het geval.

Wet DBA

Sinds 1 mei 2016 vervangt de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) de Verklaring arbeidsrelatie (VAR). De Wet DBA stuit echter op zo veel bezwaren dat de handhaving ervan is opgeschort. Alleen als er sprake is van kwaadwillendheid treedt de Belastingdienst op. Tot 1 juli 2018 werd alleen  in ernstige gevallen van kwaadwillendheid – dus die situaties waarin sprake is van opzet, fraude en/of zwendel. Maar sinds 1 juli 2018 treedt de Belastingdienst ook op tegen alle andere gevallen van kwaadwillendheid. Die situaties worden omschreven als situaties waarin sprake is van uitbuiting en/of het bewust ontduiken van premies en belastingen.

De Belastingdienst grijpt in bij kwaadwillenden als er bewijs is voor:

  • een (fictieve) dienstbetrekking;
  • duidelijke schijnzelfstandigheid;
  • opzettelijke schijnzelfstandigheid.
  • In samenwerking met XpertHR plaatst de redactie een praktijkvraag. Deze vraag wordt beantwoord door juristen van XpertHR. XpertHR biedt arbeidsrechtelijke informatie, juridisch advies, praktische tools, praktijkcases, checklists en meer. Geïnteresseerd? Vraag meer informatie of een demonstratie aan >>>
Lees meer over:

Over Auteur

mr. Edith van Schie

Mr. Edith van Schie is auteur bij XpertHR. Daarnaast is zij adviseur op het gebied van arbeidsrecht en HR. Edith is jarenlang actief geweest als arbeidsrechtadvocaat, maar heeft de zaken ook een paar jaar van een ‘andere kant’ kunnen bekijken toen zij bij de rechtbank werkzaam was. Zij publiceert over arbeidsrecht en HR.

Reageer