De Melkertbanen verdwijnen. Ja, nu echt

4

De Melkertbanen (later ID-banen) werden in 2004 afgeschaft, maar de gemeenten mochten er sindsdien met eigen middelen mee doorgaan. De tijden zijn echter veranderd.

De forse bezuinigingen in veel gemeenten leiden ertoe dat op veel plekken deze gesubsidieerde arbeid nu definitief wordt afgeschaft.

De Melkertbaan
De Melkertbaan was ooit bedoeld voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Die konden op deze manier werkervaring opdoen. In de plannen is altijd een vorm van doorstroom opgenomen. Maar dat kwam er nauwelijks van, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar institutionele en juridische aspecten van de arbeidsmarkt aan de Universiteit van Tilburg. ‘Het moest een opstapje zijn naar een gewone werkplek, maar dat is maar sporadisch gebeurd. Melkertbanen hebben gewerkt in de zin dat mensen op een rustige plek nuttig werk konden doen, maar niet als je kijkt naar de doorstroom.’

Jammer?
De Melkertbanen zijn jarenlang een fenomeen geweest op de arbeidsmarkt. Maar hoe jammer is het eigenlijk dat ze nu definitief verdwijnen? Wilthagen: ‘Ik sta daar ambivalent tegenover. In het ideale plaatje zouden ze moeten verdwijnen, omdat deze mensen gaan profiteren van de naderende krappe arbeidsmarkt. Nu is er een kans, sterker nog: dit is dé kans, om deze mensen ‘gewoon’ werk te geven. Bovendien kunnen mensen ook beter in een gewone baan werken: je kunt niet op tegen het re-integrerende effect van de echte arbeidsmarkt. Aan de andere kant moet je natuurlijk wel rekening houden met de capaciteiten van deze mensen. Ze hebben iets meer moeite om mee te komen in deze wereld van efficiency en snelheid. Daardoor hebben ze meer begeleiding nodig en moet je accepteren dat de arbeidsproductiviteit iets lager ligt.’

Alternatief
Het is dus niet erg dat Melkertbanen verdwijnen, maar je moet deze mensen wel goed begeleiden? ‘Dat klopt. En een constructie die je daarbij kunt gebruiken is dat je mensen een gewone baan geeft, en het deel subsidieert dat ze onderpresteren. Het niveau dat je mist wordt dan door de overheid aangevuld. Dat lijkt mij ook een meer koninklijke weg dan mensen maar eindeloos in subsidies te houden. Dit soort constructies bestaat al, maar we zouden het breder moeten oppakken. Steeds meer bedrijven doen dit ook al, in het kader van MVO. ’
En het alternatief, als we dat als samenleving niet doen? ‘Op loon valt nauwelijks te concurreren in dit land, wel nog wat op efficiency. De vraag is of er ruimte is voor mensen die wat minder hard kunnen lopen. Die mensen zul je namelijk altijd houden in een samenleving. Als je geen constructie bedenkt om ze aan het werk te krijgen, belanden ze in de bijstand. Nederland is wat dat betreft een waterbed: dan zullen de vangnetten weer volstromen. Veel gemeenten realiseren zich ook wel dat ze heel hard aan de slag moeten om slimme constructies voor deze mensen te bedenken.’

Competenties en ervaring
Wat moet er concreet gebeuren met deze mensen wier Melkertbaan binnenkort eindigt? Wilthagen adviseert (vanuit een commissie) toevallig de gemeente Tilburg om tot nieuwe stappen te komen. Hij zegt dat de ouderen (vanaf eind vijftig) waarschijnlijk niet meer aan het werk komen, maar dat voor de jongeren alles op alles moet worden gezet.
Het belangrijkste is dat goed in kaart gebracht wordt wat mensen kunnen: ‘De Diploma’s die ze hebben zijn vaak sterk verouderd. Dus moet je via nieuwe instrumenten (zoals EVC) kijken welke competenties en ervaring mensen hebben. Via een e-portfolio kunnen ze dan weer makkelijker in contact komen met werkgevers. Vaak zullen ze dan terecht komen in groeisectoren, in lager geschoolde banen. Bijvoorbeeld het klaarmaken van mailings in webwarehouses. Maar ook dan is het een illusie dat ze daar morgen aan de slag kunnen. Je zult ze goed moeten begeleiden en bijscholen. Bovendien heb je een aanloopperiode nodig. Over het algemeen zullen gemeenten dit betalen, omdat ze weten dat dit een transitie is die mensen niet koud kunnen maken.’

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

4 reacties

  1. Edwin Smook op

    De mensen die nu nog aan het werk zijn dankzij een “Melkert-baan” zijn er al jaren niet in geslaagd om door te stromen naar regulier werk, ondanks alle begeleiding. Zonde die begeleiding zal dat zeker niet lukken. Geen enkele commerci?le werkgever zal uit medeleven / mededogen zo iemand aannemen, daar moet echt een financi?le prikkel tegenover staan. Enige kans voor hen is dan dat de loondispensatie ook voor deze groep mogelijk wordt gemaakt, met daarnaast de zekerheid voor werkgevers dat zij eenvoudig weer van deze werknemers af kunnen, zonder ingewikkelde ontslagprocedures.
    Voor wat betreft de EVC vragen wij ons af waarom wij onze medewerkers een diploma zouden laten krijgen voor iets wat ze al kunnen en doen; dit vergemakkelijkt alleen het solliciteren bij een andere werkgever.

  2. Harald Henning op

    Laat de overheid mensen, die hiervoor ge?ndiceerd zijn, onder de “no-risk polis” vallen. Werkgevers lopen zo niet het risico het loon door te moeten betalen bij ziekte. Deze ontvangen dan een ziekengelduitkering van het UWV. Bovendien zouden werkgevers de mogelijkheid moeten hebben om deze werknemers op basis van jaarcontracten met een opzegtermijn van 2 maanden in dienst te nemen/ houden. Ook voor langere termijn.

  3. Gerrit Scharenborg op

    In mijn werk heb ik met 4 zogenaamde melkertbanen te maken. 4 mensen die binnen hun mogelijkheden langdurig werkzaam zijn binnen ons bedrijf. De op lossing de verminderde capaciteit van deze mensen door de overheid te laten compenseren is oude wijn in nieuwe zakken. De huidige regeling die op de voormalige ID banen is gevolgt komt hierop neer. In de afgelopen periode sinds het ontstaan van deze banen is keer op keer onderzoek gedaan naar de (verminderde) capaciteit van deze medewerkers. Iedere keer werd vast gesteld dat ze terrecht een loonkostensubsidie kregen. Het effect daarvan was en is positief. Mensen die langdurig in een uitkeringsituatie zaten, hadden een baan met zekerheden en de omgeving reageerde daar positief op. Nu kun je als wetenschapper natuurlijk bij dit soort instrumenten je twijfels hebben, mijn ervaring de afgelopen 20 jaar is dat de positie van de mensen waar het omgaat er alleen maar beter door is geworden. Nu moeten we afscheid nemen van deze 4 mensen omdat het geld blijkbaar op is, of omdat de theorie van de politiek en de wetenschap zo goed schijnt te weten wat goed voor mensen is. Gevolg gemotiveerde mensen met minder capaciteit dan de gemiddelde werknemer komen langs de kant te staan en zullen waarschijnlijk nog jaren drukken op het budget van de bijstand. Dit is lijkt mij het paard achter de wagen spannen. Want met de verminderde mogleijkheden van deze mensen horen ze thuis op een beschermde werkplek en zouden ze door moeten stromen naar een sociaal werkvoorzienschap, helaas ze hebben een baan en komen dus niet in aanmerking en als ze straks werkloos zijn kunnen ze alleen maar op de wachtlijst van dit SW bedrijf tja, politiek en wetenschap ze weten het zo goed. Jammer dat onze mensen daar geen steek beter van worden.

  4. Volgens mij snappen jullie het niet helemaal zo, die mensen hebben misschien harder gewerkt als die lui met een reguliere baan, sommige melkerts wisten nog niet eens dat ze een Melkertbaan hadden omdat de werkgever t verzweeg en ze een gewoon contract hadden voor onbepaalde tijd, die werkgevers zijn uiteindelijk de enige wat lachen want zij betalen een habbekras voor een volwaardig werkend persoon en als het aankomt voor een contract, dan zijn ze te duur,…. geen nood, er is wel weer een andere regeling waar ze van kunnen profiteren om goedkoop aan personeel tekomen, nou, is dat slim??? Dan zijn ze slimmer als jullie!!!!