Waarom mensen onjuiste informatie geloven en hoe dat tegen te gaan

0

Mensen geloven allerlei vreemde dingen. Een van de fascinerende redenen voor het accepteren van vreemde ideeën is het steeds herhalen ervan. Ook een herhaling om het vreemde idee of de onjuiste informatie te weerleggen draagt bij aan de acceptatie ervan.

Waarom geloven mensen deze informatie en hoe kan voorkomen worden dat onjuiste ideeën door mensen geaccepteerd worden?

Het is duidelijk dat leugens en onjuiste informatie overal te vinden zijn. Politici liegen soms, media checken de feiten niet altijd en sommige websites staan vol onjuistheden. Hoe komt het dat mensen alles geloven?

Het probleem is dat mensen goedgelovig zijn. Mensen checken de feiten niet en gebruiken de volgende mentale short-cuts om informatie te verwerken en interpreteren:

  • Voelt het goed?
    Met andere woorden, komt de informatie overeen met wat ik al weet of geloof? Een Republikein zal bijvoorbeeld eerder een leugen over president Obama geloven.
  • Is het begrijpelijk?
    Makkelijk te begrijpen zaken worden eerder geloofd. Als iets ingewikkeld is wordt het eerder verworpen door het brein met ‘de onderbouwing’ dat het waarschijnlijk een leugen is.
  • Is de bron geloofwaardig?
    Mensen met autoriteit, zoals machtshebbers, worden eerder geloofd. Datzelfde geldt voor doktoren. Onjuiste informatie die door mensen met autoriteit wordt verstrekt, wordt langdurig geloofd.
  • Wie gelooft dit nog meer?
    Mensen zijn kuddedieren. Als velen iets geloven, dan nemen we dat over. Daarnaast hebben mensen een ingebouwd mechanisme dat ons doet geloven dat anderen het met ons eens zijn, ook al is dat niet zo.

Maar dit verklaart nog steeds niet waarom mensen allerlei vreemde dingen geloven, zelfs als bewezen is dat dit onjuist is. Het blijkt dat onjuiste informatie, ook al is dat bewezen en toegegeven door de bron, niet makkelijk te verwijderen is. Daar zijn allerlei redenen voor, maar één is gebaseerd op hoe het geheugen werkt: we vinden het veel gemakkelijker om de essentie van zaken te herinneren dan de exacte details. Mensen denken dus aan de kern van verkeerde informatie zonder daarbij de bron of context te betrekken. Als ze een compleet plaatje zouden hebben, zouden ze onjuiste informatie eerder verwerpen.

Acht manieren om onjuiste informatie tegen te gaan
Het is mogelijk om verkeerde informatie uit het brein te verwijderen. Daarbij kunnen de volgende acht psychologische technieken gebruikt worden:

1. Meer dan de waarheid
Het veranderen van de gedachten van mensen lukt niet door hen te vertellen dat ze het niet bij het juiste eind hebben. Om overtuigd te worden moeten mensen een alternatieve verklaring krijgen waarin uitgelegd wordt waarom iets is gebeurd. Niet alleen moet uitgelegd worden waarom de informatie onjuist is, ook moet verklaard worden wat de motivatie voor het geven van onjuiste informatie was.

2. Kort
Deze alternatieve verklaring echter moet niet te gecompliceerd zijn. Hoe korter, hoe groter het effect. Als de verklaring te lang is, schakelt het brein uit.

3. Herhaal de mythe niet
Probeer herhaling van de mythe te voorkomen. Mensen kunnen zich de kern ervan immers het beste herinneren. Door deze te herhalen schiet je jezelf in de voet.

4. Hier volgt wat onjuiste informatie…
Je zult de mythe echter één keer moeten herhalen, anders weten mensen niet waar je het over hebt. Vertel hen op voorhand dat je onjuiste informatie gaat geven.

5. Feiten, feiten, feiten
Na het presenteren van de mythe blijf je de (juiste) feiten herhalen. De kracht van herhaling is sterk. Door herhaling wordt in het hoofd weerstand opgebouwd tegen de mythe.

6. Val de bron aan
Wat is de bron van de onjuiste informatie? Wat weet deze bron? Niets! Moedig mensen aan wat sceptischer te zijn.

7. Bevestig wereldbeeld
Je moet het publiek voor je winnen, ondanks dat je dat publiek zaken vertelt dat het niet wil horen. Je kunt dit doen door framing binnen het wereldbeeld van het publiek. Bij framing wordt gekozen voor woorden en beelden die die aspecten naar voren halen waarvoor de beoogde ontvangers het vatbaarst zijn.

8. Bevestig identiteit
Een andere manier om de weerstand tegen feiten die mensen onplezierig vinden weg te nemen is het bevestigen van de identiteit. Probeer mensen – op indirecte wijze – te laten denken aan zaken die voor hen belangrijk zijn, zoals hun familie, vrienden en idealen. Onderzoek bevestigt dat dit mensen helpt bij het omgaan met tegenstrijdigheden tussen hun eigen denkbeelden en de nieuwe (juiste) informatie.

Dit artikel van psycholoog Jeremy Dean over het counteren van onjuiste informatie is te vinden op het PsyBlog

Meer Mediascan »  

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.