Medezeggenschap

0

Ondernemingsraden vinden moeilijk nieuwe mensen. Medewerkers vertegenwoordigen steeds vaker liever zichzelf. Dit leidt tot nieuwe vormen van medezeggenschap. Hoe werken die en wat is de rol van HR daarbij?

De jaren zeventig van de vorige eeuw: de oliecrisis is net achter de rug, massaontslagen, sluitingen, stakingen, fusies en reorganisaties zijn aan de orde van de dag. In een klein kamertje buigt een select gezelschap blanke wereldverbeteraars op leeftijd zich met sigaret in de hand over de voorgenomen plannen en besluiten van de bestuurder. Ziehier de ondernemingsraad.

De jaren tien van deze eeuw: social media zijn niet meer weg te denken, Medewerkers zijn mondig en gewend snel en direct hun mening te geven. Ze hebben vaak flexibele contracten, werken deels thuis en voelen zich minder gebonden met een bedrijf. En ze zijn uitstekend in staat zichzelf te vertegenwoordigen.

Uiteraard clichébeelden, maar medezeggenschap heeft zich de laatste tientallen jaren onmiskenbaar sterk ontwikkeld. Maar zijn die nieuwe vormen van medezeggenschap wel nodig? ‘Ja,’ beweert Bob Vermaak, zeven jaar trainer en adviseur van ondernemingsraden. Hij werkt bij Wiekiesjij ondernemingsraden, dat zich richt op innovatieve vormen van participatie. ‘Het is overduidelijk dat de belangstelling voor ondernemingsraden afneemt. Soms zijn er onvoldoende kandidaten voor het aantal zetels, maar er zijn ook steeds minder mensen te porren voor een lidmaatschap. De Wet op de ondernemingsraden (WOR) kan nog prima mee, maar kernbegrippen moeten anders worden gedefinieerd. Begrippen als “wezenlijke invloed”, “voorgenomen besluit” en “organisatiebelang” kunnen nu iets heel anders betekenen dan vroeger. Opnieuw definiëren draagt bij aan helderheid, professionalisering en wederzijdse afhankelijkheid tussen ondernemingsraad en bestuurder. Organisaties worden vandaag de dag veel meer beïnvloed door andere organisaties, onder meer door een zich terugtrekkende overheid. Daarbij moeten werknemers veel meer werk van hun eigen loopbaan maken en zijn HR-afdelingen flexibeler geworden in hun beleid. Terwijl een ondernemingsraad nog te veel vanuit bestaande wetgevingskaders denkt, en veel minder vanuit de praktijk. Ondernemingsraden bestaan ook vaak uit heren en dames die er al een tijd in zitten. Zij hebben oprecht nobele doelen, maar de nieuwe generatie verlangt deze vorm van vertegenwoordiging steeds minder. Het is dus tijd voor nieuwe vormen.’

Proactieve rol HR

Tot nog toe is de rol van HR bij medezeggenschap onderbelicht gebleven. Terwijl iedereen het unaniem eens is over de cruciale rol van HR bij (al dan niet) nieuwe vormen van medezeggenschap. Els van der Valk: ‘HR kan van essentieel belang zijn. HR kan prima bemiddelen tussen de ondernemingsraad aan de ene kant, en de bestuurder aan de andere kant. Ook kan HR de afspraken die zijn gemaakt tussen ondernemingsraad en bestuurder en/of achterban bewaken. Hoe gaan we met elkaar om? Hoe kunnen we samen meerwaarde creëren voor de organisatie? Dat soort afspraken zouden ondernemingsraad en bestuurder samen moeten maken voor een goede verhouding. HR kan vervolgens zorgen dat de afspraken worden nagekomen.’

Ook Bob Vermaak ziet een belangrijke rol voor HR, maar in een eerdere fase: ‘HR kan aanjager zijn van nieuwe vormen van medezeggenschap. Ze hebben in principe  hoewel dat anders gevoeld kan worden  een veilige rol tussen ondernemingsraad en bestuurder, waarin ze de bestuurder kunnen beïnvloeden en een ondernemingsraad kunnen adviseren.’

Jantina van der Ven ten slotte ziet ook wel iets in die proactieve rol van HR: ‘HR kan een uitdagende rol vervullen om nieuwe vormen van medezeggenschap mogelijk te maken, maar kan er zeker ook voor zorgen dat iemand de juiste competenties krijgt. Iedereen moet bijvoorbeeld leren in veiligheid en vertrouwen zijn mening te uiten. Wat mij betreft is een andere mooie taak voor HR: leg medezeggenschap vast in de regelmatige functioneringsgesprekken. Stel daarbij elke medewerker gericht de vraag: wat is precies jouw bijdrage aan medezeggenschap?’

 

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.