‘Het Nieuwe Werken lukt niet zonder Het Nieuwe Organiseren’

6

Wanneer organisaties Het Nieuwe Werken (HNW) willen introduceren, zal dat mislukken, tenzij ze óók werk maken van Het Nieuwe Organiseren.

Dat zegt de Belgische hoogleraar Geert van Hootegem. Hij doceert sociale innovatie en veranderkunde aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Volgens Van Hootegem is het grote probleem voor HNW dat veel organisaties nog gebaseerd zijn op de oude managementprincipes van Taylor. ‘Kort gezegd komen die hier op neer: je knipt je productieproces op in verschillende onderdelen. Vervolgens breng je die onder in verschillende afdelingen en dat werk laat je doen door gespecialiseerde mensen. Bijvoorbeeld: R&D, marketing, verkoop, enzovoort. De idee daarachter is dat wanneer alle bewerkingen (van het productieproces) door specialisten uitgevoerd worden, je het meest productieve proces krijgt.’

Grote denkfout

Maar dat is helemaal niet waar, zegt Van Hootegem, dat is geenszins verstandig. ‘Kent u dat spelletje van de basisschool waar kinderen elkaar iets influisteren? Aan het eind van de rij is de boodschap geheid vervormd. Dat werkt hier net zo. Als je je productieproces opknipt, heb je bij elke knip systeemverlies (bijvoorbeeld in de communicatie). Elke knip levert dus kosten op, en soms worden de kosten van het opknippen hoger dan de baten. Dan heb je een probleem.’

Ontwikkeling in de markt

De eisen aan de producten en diensten die bedrijven leveren, worden steeds hoger. Kon je eerst nog concurreren op prijs (voor de jaren ‘50), later moest dat ook op kwaliteit (jaren ’70), flexibiliteit (jaren ’80), in een globale context (jaren ’90) en met oog voor duurzaamheid van mens en milieu (21ste eeuw). ‘En het is niet of-of, bedrijven moeten aan àl die voorwaarden voldoen, willen ze overleven.’

Anders organiseren

Daarvoor is wel een andere organisatie nodig. ‘Niet meer rond bewerkingen, maar rond processen. Stel: iemand krijgt een auto-ongeluk. In een oud ziekenhuis wordt hij dan van afdeling naar afdeling gesleept waar elke keer weer een deel van de behandeling wordt uitgevoerd. Een ziekenhuis dat op de nieuwe manier organiseert, zet mensen met auto-ongelukken bij elkaar. Want die blijken verrassend vaak dezelfde letsels te hebben. Je knipt het proces dus niet meer op, met alle systeemverlies van dien, maar je creëert zelfsturende teams van een man of 25 die volledig zelfvoorzienend zijn. Het is eigenlijk een netwerk van kleine bedrijfjes die afzonderlijk heel dicht bij de markt staan.’

Het Nieuwe Werken

Maar wat heeft dit alles nou te maken met Het Nieuwe Werken? Van Hootegem: ‘Als je je werkproces eindeloos hebt opgeknipt, en je bent per week urenlang bezig om de samenhang weer bij elkaar te vergaderen, dan is HNW misschien niet zo’n goed idee. Want wat gebeurt er als je (binnen die afstemmingscomplexiteit) ook nog eens te maken krijgt met mensen die halve dagen thuis werken? Dan wordt het allemaal nóg ingewikkelder. Mijn idee is: als je organisatie al structureel verkeerd georganiseerd is, zal het er niet beter op worden wanneer je er een heel nieuw model op loslaat. Volgens mij moeten we toe naar situaties waarbij het proces bij elkaar blijft, dichtbij de klant, in zelfvoorzienende teams.’

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.

6 reacties

  1. Dit is erg herkenbaar. Om de vraag van Ewoud te beantwoorden zou ik willen verwijzen naar Scrum. Scrum is een werkwijze die binnen software ontwikkeling wordt toegepast. Waar vroeger er iemand was die een groot ontwerp maakte, dit overdroeg aan een programmeur die zijn werk dan weer overdroeg aan een tester is nu het team in zijn geheel verantwoordelijk. Er worden kleine teams gevormd van meerdere disciplines die per ‘sprint’ (periode van vaak 2 weken) een aantal ?userstories? (kleine stukken functionaliteit) accepteren. Hierna is het team verantwoordelijk dat die userstories worden gerealiseerd. Hierbij zullen teamleden soms ook taken oppakken die vroeger niet in hun takenpakket vielen maar die nodig zijn om de userstories binnen de sprint op te lossen. Aan het einde van de sprint moeten alle userstories compleet afgerond zijn en uitleverbaar aan de klant.
    Als manager houd ik me niet meer bezig met de korte termijn planning en werkverdeling; dit regelt het team zelf. Scrum kent een aantal ?rituelen? die helpen om het team beter te maken en hun taken te laten uitvoeren. Een belangrijk bijkomend effect is dat het team gemotiveerder en verantwoordelijker is. Scrum bestaat inmiddels al enkele jaren maar wordt zover ik weet alleen in software ontwikkeling toegepast. Ik denk dat er mogelijkheden bestaan dit ook toe te passen in andere werkgebieden.

  2. Het vormen van een hecht team wordt bemoeilijkt door de gevraagde flexibilisering en de voortgaande globalisering. Men volet zich niet meer verbonden met een vaste groep en ontleent er de identiteit ook niet meer aan. Dit individualisme vertaalt zich in opgesplitste processen waarvan de grenzen als een territorium worden bewaakt. Het doel van de opsplitsing is niet efficiencywinst zoals bij Taylor maar zelfbescherming.

  3. Annemiek van der Krogt op

    Ik kan me er helemaal in vinden. Bij Meurs HRM werken we precies op de manier die Geert van Hootegem beschrijft.

  4. Rien van der Heijden op

    @ John Dijns Als ik je reactie goed begrijp wordt het project toch weer opgedeeld in kleinere stukken. Hoe kom je dan weer tot ??n geheel.
    Ik ben groot voorstander van der procesorganisatie. Zelf heb ik diverse malen deze manier van werken geintroduceerd. Belangrijk daarbij is wat ik zou willen noemen, de organisatie van de communicatie. Het blijft in alle gevallen noodzakelijk om met elkaar te communiceren en informatie uit te wisselen over de stand van het project. Dit is en blijft ook in wat wij nu het nieuwe werken noemen van groot belang voor een goed resultaat.

  5. Anne-Marie Dijkhorst op

    Dit stuk inspireert mij. Goed begin van de ochtend (na de file te hebben overleefd).