Geen harde discriminatie bij de politie, maar wel iets anders

0

Bij de politie stromen genoeg allochtone agenten in, maar ze zijn doorgaans ook gauw weer weg. Dat is geen kwestie van harde discriminatie, maar van de organisatiecultuur waarin allochtone agenten moeilijk passen.

Dat concludeert promovendus Sinan Çankaya die zelf bij de politie Amsterdam-Amstelland werkte en over dit onderwerp een proefschrift schreef. Sinan Çankaya verdedigde zijn proefschrift “Buiten veiliger dan binnen. In- en uitsluiting van etnische minderheden binnen de politieorganisatie” afgelopen maandag.

Achterin de politieauto

Çankaya voerde gesprekken met veel agenten en reed soms ook mee in een politieauto om te zien wat het dagelijkse politiewerk inhoudt. Daar viel hem een aantal dingen op. ‘Eén van de allerbelangrijkste waarden binnen de politie is solidariteit. En wat blijkt is dat soms bij allochtone agenten wordt getwijfeld aan hun solidariteit aan het korps. Wanneer Henk en Piet samen gaan lunchen, is dat normaal. Maar wanneer Hassan en Ali samen hun brood opeten, dan wordt verondersteld dat ze zich afzonderen van de groep. Dat is gek: het contact tussen autochtonen is normaal, maar tussen allochtonen wordt het geproblematiseerd. Dan wordt dat door sommigen als een gebrek aan loyaliteit gezien.’

Contact naar burgers

Ook in het contact met burgers werkt dat zo. Van allochtone agenten wordt gevraagd om hun ‘etnische meerwaarde’ in te zetten. Zo is het handig wanneer een Turkse agent Turkse Nederlanders kan aanspreken op straat. Maar het gebruik van bijvoorbeeld de eigen taal in de communicatie met een burger van dezelfde etnische afkomst leidt gauw tot spanningen met autochtone collega’s.
‘Een agent heeft altijd de keuze om iemand (die bijvoorbeeld een verkeersovertreding begaat) te bekeuren of het door de vingers te zien. Ik sprak met een Marokkaanse agente die een waarschuwing gaf aan een Marokkaan maar hem geen bon gaf. Toen ze wegreed met haar collega, zei die dat dat zeker kwam omdat ze dezelfde cultuur hadden. Terwijl bij autochtonen dat niet wordt gezegd. Het gevolg is dat allochtone agenten soms maar extra hard en bot doen tegen allochtone burgers om hun loyaliteit naar het politiekorps maar te bewijzen.’

Identiteit gereduceerd tot etniciteit

Volgens Çankaya heeft elk mens meerdere loyaliteiten: naar je eigen geslacht, leeftijd, geboortestreek enzovoort. ‘Elke agent kan te maken krijgen met een loyaliteitsconflict. Maar pas bij allochtonen wordt het geproblematiseerd. Hun identiteit wordt gereduceerd tot hun etniciteit. Dat gebeurt allemaal niet bewust, maar het is wel erg vervelend.’

Hoge uitstroom

Uit eerdere onderzoeken (niet van Çankaya) bleek dat allochtonen wel bij de politie komen werken, maar dat ze gemiddeld ook weer eerder vertrekken. Is er een relatie? ‘Laat ik het heel genuanceerd formuleren. De theoretische vooronderstelling dat een negatieve werkbeleving bijdraagt aan een hogere uitstroom, is geen gekke. De politie heeft moeite om allochtone collega’s vast te houden, dit zou mogelijk een verklaring daarvoor kunnen zijn.’

Geen aanbevelingen

Gek genoeg komt Çankaya niet met aanbevelingen voor de politie. Hij vraagt zich namelijk af of dat wel effect heeft: ‘Ik plaats deze discussie in een context van twintig jaar onderzoek. En dan zie je dat negatieve beelden over allochtonen niet exclusief binnen de politie bestaan, maar in de hele samenleving. En zolang in de hele samenleving op een bepaalde manier naar allochtonen en hun loyaliteit wordt gekeken, zal er ook maar moeizaam iets veranderen binnen de organisatie van de politie. En eerlijk gezegd: het lijkt me ook knap lastig om hier als P&O’er beleid op te voeren. Het is allemaal zó paradoxaal. Soms vraag je aan agenten om een etnische meerwaarde te leveren, tien minuten later moeten ze weer als de rest zijn. Soms wordt het positief geformuleerd, soms negatief. Ga er maar aan staan als beleidsmaker.’

Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.

Lees meer over:

Over Auteur

De redactie van XpertHR Actueel zorgt er gezamenlijk voor dat u op de hoogte blijft van het laatste P&O-nieuws, de ontwikkelingen in het vakgebied en relevante jurisprudentie.