BlogHoe krijgen we meer beweging in de lonen?

0

Dat de lonen steviger omhoog moeten dan in de afgelopen 20 jaar wordt breed gedragen. Dat zou goed kunnen ten aanzien van een andere FNV-eis: het minimumloon naar 14 euro. Hoogleraar Job Hoogendoorn vertelt hoe. 

Minimumloon naar 14 euro?

Het wettelijk minimumloon werd in 1969 ingevoerd en bestaat dit jaar dus 50 jaar. Sinds april van dit jaar voert FNV actie voor een minimumloon van 14 euro per uur.  Dat oogt nogal ambitieus omdat het minimumloon op dit moment 9,82 euro bedraagt. Het gaat dus om een stijging van 42,6%. Dan gaat het al snel om een paar miljard euro extra werkgeverslasten. Zo’n half miljoen Nederlanders (circa 6% van de beroepsbevolking) verdient het minimumloon. Maar daar zit uiteraard ook een stevige portie parttimers bij. En een flinke portie jongeren onder de 25 jaar (18%). Gaat het hier nu om een redelijke eis en gaat het om een haalbare eis? En hoe groot is de kans dat FNV haar doel zal bereiken?

14 euro, een redelijke eis?

Vanaf het midden van de jaren negentig loopt het wettelijk minimumloon in de pas met de cao-lonen met een halfjaarlijkse aanpassing. Maar daarvoor waren er langere perioden dat het minimumloon stillag. Zoals in de jaren tachtig als uitvloeisel van het Akkoord van Wassenaar  en in het begin van de jaren negentig. Daardoor is er een stevige kloof ontstaan tussen het minimumloon en de cao-lonen, maar vooral ook met de betaalde lonen. Dit laatste komt omdat er geen aanpassing plaatsvond voor de incidentele loonstijging. Over de afgelopen 35 jaar stegen de verdiende lonen zo’n 30% meer dan de cao-lonen dankzij de incidentele loonstijging. In de periode van 1985 tot heden stegen de cao-lonen zo’n 10% meer dan het minimumloon. Er heeft zich met andere woorden in 35 jaar een stevige welvaartskloof ontwikkeld tussen minimumloon en verdiende lonen. Dat de FNV daar iets aan probeert te doen, oogt alleszins redelijk.

Overigens zal door de opwaartse trend in de incidentele loonstijging (2017: 0,4%, 2018: 0,9%, 2019: 1,1%) de gevormde welvaartskloof voor de minimumloners ook in de nabije toekomst nog toenemen.

  • Welke kabinetsplannen voor werkgevers en HR zijn het meest van belang? Hierbij de belangrijkste wijzigingen op een rij.

    Download de whitepaper

     

14 euro, een haalbare eis?

Dankzij de koppeling van AOW-uitkeringen en bijstandsuitkeringen aan het minimumloon bestaat er een stevige prikkel tegen een opwaartse aanpassing van het minimumloon. Een stijging met 42,6% van het minimumloon zou bij gelijkblijvende koppeling zorgen voor een miljardengroei van de overheidsuitgaven. De AOW-uitgaven bedroegen in 2017 meer dan 37 miljard euro, terwijl de bijstandsuitkeringen in dat jaar ruim 6 miljard bedroegen. En als deze ruim 43 miljard euro met 42,6% ofwel ruim 18 miljard euro toe zou nemen, zou er wel eens een onoplosbare discussie over het dekkingsplan hiervoor kunnen ontstaan. Het draagvlak voor een minimumloon van 14 euro per uur lijkt in onze samenleving niet groot genoeg. Zelfs niet met bijna 1 miljoen landgenoten die voor het minimumloon werken of een AOW of bijstand-uitkering hebben. Haalbaarheid van de 14 euro-eis lijkt daarom heel gering.

14 euro of een alternatief?

Het antwoord van politiek en werkgevers op de FNV-eis van 14 euro voor het minimumloon laat zich raden; het is “een te ambitieuze en onhaalbare eis”. Een eis van 10,50 of 11 euro in plaats van 14 euro had waarschijnlijk wat meer draagvlak opgeleverd en wat meer kans op succes. Wellicht doet FNV er nu verstandiger aan om de strijd aan te gaan met werkgevers op de oude vertrouwde cao-battle fields. Met een “Operatie Roltrap” voor de laagst betaalden in de cao’s valt hier, bij het voortduren van onze gunstige conjunctuur, waarschijnlijk iets meer te halen. Ook al wordt de roltrap door  werkgevers zeker niet spontaan weggeven.

Hoe ging het tot nu toe?

In 2018 eiste de FNV een loonsverhoging van 3,5%. Het werd een loonsverhoging van 2,3%. Voor 2019 eist de FNV 5%. Dat is een stevige eis die niet snel tot overeenstemming leidt aan de cao-onderhandelingstafels. Cao-vernieuwing vindt daarom maar mondjesmaat plaats en blijft dit jaar tot nu toe steken op een loonsverbetering van 2,7%. Voor 2020 handhaaft de FNV haar 5% looneis. Dat de vakbonden dit jaar met een stevige eis kwamen, is wel begrijpelijk. In de afgelopen 20 jaar groeide onze economie met 12%, terwijl het netto inkomen van de Nederlanders in dezelfde periode maar met 2% groeide. De overheid harkte in deze periode via de belastingen een steeds groter deel van de economische groei naar de schatkist.

  • Hoe ziet de Wet Minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML) eruit tot 2020? Lees hier waar HR nog rekening mee moet houden.

    Download de whitepaper

     

Lees meer over:

Over Auteur

Job Hoogendoorn

Dr. Job Hoogendoorn is auteur bij XpertHR. Ook is hij partner bij Erasmus Research & Business Support (ERBS). Hiervoor was hij hoofddocent HRM en directeur van de parttime master Bedrijfskunde van de Rotterdam School of Management. Hij publiceert over HRM, SHRM, HR Planning, talent management, MD, opleiding en ontwikkeling en medezeggenschap. Voor vragen kun u mailen aan jhoogendoorn@rsm.nl.

Reageer